Lenfosit

Lenfosit (İng. lymphocyte), edinsel bağışıklığın temel hücresi olan akyuvar türüdür.

Etimoloji

Latince lympha (berrak su) ve Yunanca kytos (hücre) sözcüklerinden türetilmiştir.

Klinik bağlam

Üç ana grup vardır: T lenfositler, B lenfositler ve doğal öldürücü hücreler. T hücreleri timusta, B hücreleri kemik iliğinde olgunlaşır.

T hücreleri CD4 lenfosit ve CD8 lenfosit alt gruplarına ayrılır; ilki yanıtı yönlendirir, ikincisi enfekte hücreleri öldürür. B hücreleri antikor üretir. Doğal öldürücü hücreler ise doğal bağışıklığın parçasıdır ve önceden tanıma gerektirmez.

Sayının artması lenfositoz olarak adlandırılır. Viral enfeksiyonlar — enfeksiyöz mononükleoz, sitomegalovirüs —, boğmaca, toksoplazmoz ve kronik lenfositik lösemi başlıca nedenlerdir.

Boğmacada görülen belirgin lenfositoz, bakteriyel bir enfeksiyonda beklenmedik olması nedeniyle tanısal ipucudur; özellikle bebeklerde çok yüksek değerler kötü gidişle ilişkilidir.

Sayının azalması lenfopenidir. Nedenleri arasında HIV enfeksiyonu, kortikosteroid kullanımı, kemoterapi, ışın tedavisi, ağır enfeksiyonlar, sepsis, otoimmün hastalıklar ve beslenme yetersizliği bulunur.

Lenfopeni, ağır viral enfeksiyonlarda ve COVID-19da kötü gidiş göstergesi olarak tanımlanmıştır.

Klinik açıdan en önemli nokta, sayının tek başına yeterli bilgi vermemesidir; alt grupların değerlendirilmesi gerekir. HIV enfeksiyonunda toplam lenfosit sayısı normale yakınken CD4 sayısı ileri düzeyde düşük olabilir.

Bu nedenle bağışıklık yetmezliği kuşkusunda akım sitometrisiyle alt grup analizi yapılır.

Enfeksiyon örüntüsü, hangi kolun bozulduğunu gösterir. T hücre bozukluklarında fırsatçı enfeksiyonlar — Pneumocystis jirovecii pnömonisi, kandidiyaz, sitomegalovirüs — öne çıkar. B hücre bozukluklarında ise kapsüllü bakterilerle yinelenen sinüzit ve pnömoni görülür. Bu ayrım, tanısal yaklaşımın temelidir.

Periferik yaymada atipik lenfositlerin görülmesi, viral enfeksiyonu düşündürür; bu hücreler etkinleşmiş T hücreleridir ve kötü huylu değildir. Bu ayrımın yapılmaması, gereksiz kaygıya yol açar.

Kronik lenfositik lösemide ise olgun görünümlü ve tek tip hücrelerin sürekli artışı söz konusudur; yaymada ezilmiş hücreler tipiktir.

Lenfositlerin denetimsiz çoğalması lenfoma ve lösemilere yol açar; lenfoproliferatif hastalık başlığı bu grubu kapsar.

Kortikosteroid uygulaması, lenfositlerin dolaşımdan dokulara yeniden dağılımına yol açarak geçici lenfopeni oluşturur; bu, kalıcı bir bağışıklık kaybı anlamına gelmez.

Eş anlamlılar

• Lenfosit hücresi

İlgili terimler

• Lökosit
• CD4 lenfosit
• B lenfosit
• Bağışıklık sistemi
• Lenfoma