Enfeksiyöz mononükleoz

Enfeksiyöz mononükleoz (İng. infectious mononucleosis), başlıca Epstein-Barr virüsünün yol açtığı, ateş, boğaz ağrısı ve yaygın lenfadenopati ile seyreden hastalıktır.

Etimoloji

Kanda tek çekirdekli hücrelerin artmasını anlatan adlandırmadır.

Klinik bağlam

Etken, tükürükle bulaşır; bu nedenle halk arasında öpüşme hastalığı olarak anılır. Virüs, B lenfositleri enfekte eder ve yaşam boyu vücutta gizli kalır.

Klasik üçlü ateş, farenjit ve lenfadenopatidir. Lenf düğümü büyümesi özellikle boyun arka bölgesinde belirgindir; bu dağılım, bakteriyel farenjitten ayırt etmede yardımcıdır.

Belirgin halsizlik tipiktir ve haftalarca sürebilir; bu, hastalığın en rahatsız edici yönüdür.

Dalak büyümesi hastaların önemli bir bölümünde görülür. Bu, alanın en kritik klinik konusudur: kapsül incelir ve kendiliğinden yırtılma riski doğar. Bu nedenle hasta, belirli bir süre boyunca temas sporlarından ve ağır fiziksel etkinlikten kaçınmalıdır. Bu uyarının verilmemesi, önlenebilir ve ölümcül bir komplikasyona yol açar.

Karaciğer enzimlerinde yükselme sıktır; belirgin sarılık daha seyrektir.

Kanda atipik lenfositler görülür. Heterofil antikor testi tanıda kullanılır; ancak hastalığın ilk günlerinde ve küçük çocuklarda yalancı negatif sonuç verir. Bu durumda özgül antikor testleri kullanılır.

Ayırıcı tanıda sitomegalovirüs, toksoplazmoz, akut HIV enfeksiyonu ve streptokokkal farenjit yer alır. Akut HIV enfeksiyonu benzer tablo yapar ve atlanmaması gereken bir tanıdır; bu nedenle riskli hastalarda test önerilir.

Klinik açıdan bilinen bir tuzak, ampisilin ya da amoksisilin verilmesiyle yaygın döküntü ortaya çıkmasıdır. Bu tepkime gerçek bir ilaç alerjisi değildir; ancak sıklıkla alerji olarak kaydedilir ve hastanın yaşam boyu gereksiz yere ilaçtan yoksun kalmasına yol açar. Bu nedenle boğaz ağrısında ayrım gözetmeden antibiyotik verilmemesi ayrıca önemlidir.

Bademcik büyümesi ileri düzeyde olduğunda havayolu tıkanıklığı gelişebilir; bu durumda kortikosteroid kullanılır. Steroidlerin rutin kullanımı ise önerilmez.

Diğer seyrek komplikasyonlar hemolitik anemi, trombositopeni, Guillain-Barré sendromu, ensefalit ve miyokardittir.

Tedavi destekleyicidir; antiviral ilaçların yararı gösterilememiştir.

Virüs, ileride bazı lenfomalar, nazofarenks kanseri ve nakil sonrası lenfoproliferatif hastalık ile ilişkilendirilmiştir; bağışıklık baskılanması bu riski artırır.

Halsizliğin uzun sürebileceği hastaya açıklanmalı; ancak süregen yorgunluk yakınmasında başka nedenler de değerlendirilmelidir.

Eş anlamlılar

• Öpüşme hastalığı

İlgili terimler

• Lenfadenopati
• Dalak
• Boğaz ağrısı
• Sitomegalovirüs
• Öpüşme