B lenfosit
B lenfosit (İng. B lymphocyte), antikor üretiminden sorumlu, kemik iliğinde olgunlaşan bağışıklık hücresidir.
Etimoloji
Kuşlarda ilk tanımlandığı Bursa Fabricius organının baş harfinden gelir; insanda kemik iliğinde olgunlaşır.
Klinik bağlam
Hücreler, yüzeylerindeki almaç aracılığıyla antijeni doğrudan tanır. Etkinleştikten sonra plazma hücrelerine dönüşerek antikor salgılar; bir bölümü ise bellek hücresi olarak kalır ve yeniden karşılaşmada hızlı yanıt sağlar.[1]
Aşılamanın temel ilkesi bu bellek yanıtına dayanır.
Antikor sınıf değişimi ve olgunlaşması için CD4 lenfosit desteği gereklidir; bu bağımlılık, yardımcı hücrelerin kaybolduğu durumlarda antikor yanıtının da neden bozulduğunu açıklar.
Antikor eksikliğinin klinik görünümü tanımlayıcıdır: kapsüllü bakterilerle yinelenen sinüzit, orta kulak iltihabı ve pnömoni. Bu örüntü, hücresel bağışıklık bozukluklarında görülen fırsatçı enfeksiyonlardan ayrılır ve tanısal yaklaşımı yönlendirir.
Kalıtsal bozukluklar arasında yaygın değişken immün yetmezlik, X'e bağlı agammaglobulinemi ve seçici immünoglobulin A eksikliği bulunur. Seçici immünoglobulin A eksikliği, çölyak hastalığı serolojik testlerini yanlış negatif kılar; bu nedenle toplam düzey birlikte ölçülmelidir.
Edinsel eksiklikler ise kronik lenfositik lösemi, multipl miyelom, nefrotik sendrom, protein kaybettiren bağırsak hastalıkları ve B hücresine yönelik tedaviler sonucu gelişir.
Hücrelerin denetimsiz çoğalması lenfoma, kronik lenfositik lösemi ve multipl miyeloma yol açar. Multipl miyelomda plazma hücreleri tek tip antikor üretir; serum protein elektroforezinde dar bantta artış görülür.
Otoimmün hastalıklarda bu hücreler otoantikor üreterek doku hasarına katkıda bulunur; ayrıca antijen sunarak T hücrelerini de uyarır.
Bu nedenle B hücresine yönelik tedaviler geliştirilmiştir. CD20 molekülünü hedef alan antikorlar, romatoid artrit, vaskülitler, multipl skleroz, immün trombositopeni ve lenfomalarda kullanılır.
Bu tedavilerin en kritik güvenlik konusu, hepatit Bnin yeniden etkinleşmesidir; tedavi öncesi tarama zorunludur ve taşıyıcılarda koruyucu antiviral tedavi uygulanır. Bu basamağın atlanması ölümcül karaciğer yetmezliğine yol açabilir.
Ayrıca uzun dönemde immünoglobulin düzeylerinde düşme ve yinelenen enfeksiyonlar görülebilir; gerektiğinde immünoglobulin desteği uygulanır.
Aşı yanıtı bu tedaviler altında zayıflar; bu nedenle aşı takvimi tedaviden önce tamamlanmalıdır.
Antikor eksikliği olan hastalarda düzenli immünoglobulin desteği, enfeksiyonları ve akciğer hasarını önler.
Eş anlamlılar
- B hücresi
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Abbas AK ve ark., Cellular and Molecular Immunology, 10. baskı, 2021.