Alkole bağlı nöropati

Alkole bağlı nöropati (İng. alcoholic neuropathy), uzun süreli alkol kullanımına bağlı olarak gelişen çevresel sinir hastalığıdır.

Etimoloji

Türkçe alkol sözcüğü ile nöropati teriminin birleşimidir.

Klinik bağlam

Gelişiminde iki düzenek rol oynar: alkolün ve yıkım ürünlerinin doğrudan sinir toksisitesi ile beslenme eksiklikleri. İkisi çoğu kez bir aradadır ve katkıları ayırt edilemez.

Beslenme eksikliklerinden tiamin başta gelir; ayrıca folat, B12 vitamini, B6 vitamini ve niasin eksiklikleri katkıda bulunur.

Tablo, uzunluğa bağlı simetrik duyusal-motor polinöropatidir. Belirtiler ayaklardan başlar ve yukarı doğru ilerler; eldiven-çorap dağılımı tipiktir.

Duyusal belirtiler öne çıkar: uyuşma, karıncalanma, yanma ve ağrı. Ağrının yakıcı niteliği ve gece artması, nöropatik ağrı özelliklerini yansıtır.

İlerleyen dönemde kas güçsüzlüğü, refleks kaybı ve kas erimesi eklenir; ayak düşmesi görülebilir.

Otonom tutulum, sık gözden kaçan bir bileşendir; terleme bozukluğu, ortostatik hipotansiyon, sindirim sorunları ve cinsel işlev bozukluğuna yol açar.

Klinik açıdan en önemli nokta, tablonun tümüyle alkole bağlanmamasıdır. Alkol kullanan hastada da diğer nöropati nedenleri araştırılmalıdır: diyabet, hipotiroidi, B12 eksikliği, HIV enfeksiyonu, ilaç etkileri ve ağır metal maruziyeti.

Bu tuzağın atlanması, tedavi edilebilir bir nedenin gözden kaçmasına yol açar.

İkinci önemli nokta, duyu kaybının koruyucu işlevi ortadan kaldırmasıdır. Hasta yaralanmayı, yanığı ve basıncı fark etmez; ayak yaraları ve donma yaralanmaları bu düzenekle gelişir.

Ayrıca denge bozukluğu ve kas güçsüzlüğü, düşme riskini artırır; alkol etkisiyle birleştiğinde travma riski belirgin biçimde yükselir.

Ayırıcı tanıda ayrıca alkol kullanan hastalarda görülen basıya bağlı nöropatiler yer alır; uzun süre aynı pozisyonda kalma sonucu radiyal ve peroneal sinir felçleri gelişebilir. Bu tablolar akut başlar ve tek sinire sınırlıdır.

Tanıda öykü, muayene, elektromiyografi ve beslenme durumunun değerlendirilmesi yer alır.

Tedavinin temeli alkolün bırakılmasıdır; bu sağlanmadan iyileşme beklenmez.

Beslenme desteği zorunludur; tiamin ve diğer B grubu vitaminleri verilir. Tiaminin şeker içeren sıvılardan önce uygulanması kuralı burada da geçerlidir.

Nöropatik ağrı tedavisinde gabapentinoidler ve merkezî etkili ilaçlar kullanılır; ancak bu hastalarda ilaç etkileşimleri ve düşme riski gözetilmelidir.

İyileşme yavaştır ve akson kaybı geliştiyse kısmi kalır; bu nedenle erken tanı ve alkolün bırakılması belirleyicidir.

Ayak bakımı eğitimi ve düşme önlemleri, tedavinin ayrılmaz parçasıdır.

Eş anlamlılar

• Alkolik polinöropati

İlgili terimler

• Periferik nöropati
• Alkol
• Wernicke ensefalopatisi
• Nöropatik ağrı
• B12 vitamini