Absorbsiyon

Absorbsiyon (İng. absorption; Lat. absorbere emmek), bir maddenin bir yüzeyden geçerek dolaşıma katılmasıdır.

Etimoloji

Latince ab (uzağa) ve sorbere (emmek) sözcüklerinden türetilmiştir.

Klinik bağlam

Farmakolojide emilim, ilacın kan dolaşımına ulaşma sürecini tanımlar ve etkinin ne zaman başlayacağını belirler. Damar içi uygulamada emilim aşaması bulunmaz; ilaç doğrudan dolaşıma katılır ve biyoyararlanımı tam kabul edilir. Diğer yollarda ise ilacın yalnızca bir bölümü etkin biçimde dolaşıma ulaşır. Ağızdan alınan ilaçlarda bu kaybın başlıca nedeni ilk geçiş etkisidir: madde bağırsaktan emildikten sonra portal ven yoluyla karaciğere uğrar ve bir bölümü daha dolaşıma katılmadan yıkılır. Bu düzenek, bazı ilaçların neden ağızdan verilemediğini ve dilaltı ile makat yolunun neden bu geçişi kısmen atladığını açıklar.

Emilim hızını belirleyen etkenler bellidir. Yağda çözünen ve iyonize olmayan moleküller hücre zarını kolayca geçer; bu nedenle ortamın pH'si emilimi doğrudan etkiler. Zayıf asit yapıdaki ilaçlar mide ortamında iyonize olmadıklarından burada da emilebilir; buna karşın emilim yüzeyinin genişliği nedeniyle ilaçların büyük bölümü ince bağırsakta emilir. Mide boşalma hızı bu nedenle etkinin başlangıcını belirler; gastroparezi, opioid kullanımı ve yemekle birlikte alım emilimi geciktirir. Bazı ilaçlarda ise besinle birlikte alım gereklidir; bu ayrıntı hastaya anlatılmadığında tedavi başarısız olur.

Etkileşimler, emilim düzeyinde sıklıkla göz ardı edilir. Kalsiyum, demir, magnezyum ve alüminyum içeren ürünler, tetrasiklin ve florokinolon grubu antibiyotiklerle çözünmeyen bileşikler oluşturarak emilimlerini belirgin biçimde azaltır; bu nedenle alımlar saatlerle ayrılmalıdır. Aynı ilke tiroit hormonu için de geçerlidir; ilacın aç karnına ve diğer ilaçlardan ayrı alınması, tedaviye yanıtsızlığın en sık düzeltilebilir nedenidir. Proton pompası engelleyicileri mide asidini azaltarak bazı ilaçların çözünmesini bozar.

Sindirim sisteminde emilim, bölgeye özgüdür ve bu seçicilik klinik tabloları açıklar. Demir ve kalsiyum üst bölümlerden, B12 vitamini ve safra asitleri ise yalnızca son ileumdan emilir; bu bölümün hastalığı ya da çıkarılması öngörülebilir eksikliklere yol açar. Yağda çözünen vitaminlerin emilimi safra asitlerine bağımlı olduğundan, tıkayıcı sarılık ve pankreas yetmezliğinde birlikte eksilirler. Kısa bağırsak sendromunda ise emilim yüzeyinin kendisi azalmıştır. Terim ayrıca radyolojide ışının doku tarafından soğurulmasını ve kemik yoğunluğu ölçümünün dayandığı ilkeyi anlatmak üzere de kullanılır.

Eş anlamlılar

• Emilim

İlgili terimler

• Farmakokinetik
• Malabsorbsiyon
• İnce bağırsak
• İlaç etkileşimi
• Zayıf asit