Adrenal insidentaloma
Adrenal insidentaloma (İng. adrenal incidentaloma), başka bir nedenle yapılan görüntülemede rastlantısal olarak saptanan adrenal bez kitlesidir.
Etimoloji
Rastlantı anlamındaki "insidental" sözcüğü ile tümör anlamındaki -oma ekinden oluşur.
Klinik bağlam
Görüntüleme kullanımının yaygınlaşmasıyla sıklığı artmıştır; ileri yaşta daha sık saptanır. Kitlelerin büyük çoğunluğu işlevsiz ve iyi huylu adenomlardır; ancak yönetimin amacı, azınlıkta kalan hormon salgılayan ve habis lezyonların belirlenmesidir.[1]
Değerlendirme iki soruya yanıt arar: kitle hormon salgılıyor mu ve habis mi? Bu iki eksen, tüm yaklaşımın çerçevesini oluşturur.
Hormonal değerlendirmede üç tarama standarttır. Kortizol fazlalığı için düşük doz deksametazon baskılama testi; feokromositoma için plazma ya da idrar metanefrinleri; hipertansiyon ya da hipokalemi varsa birincil hiperaldosteronizm için aldosteron-renin oranı. Androjen ölçümü, virilizasyon bulguları ya da kuşkulu görüntüleme özellikleri varlığında eklenir.
Klinik açıdan en kritik kural, feokromositomanın dışlanmasıdır. Tanınmamış feokromositomaya yapılan biyopsi ya da cerrahi, katekolamin salınımını tetikleyerek ölümcül hipertansif krize yol açabilir. Bu nedenle hormonal değerlendirme tamamlanmadan hiçbir girişim planlanmamalıdır.
Bir diğer önemli nokta, subklinik kortizol fazlalığıdır: hasta klasik Cushing sendromu görünümünde olmasa bile, ölçülü kortizol üretimi hipertansiyon, diyabetes mellitus, osteoporoz ve kardiyovasküler riskle ilişkilidir. Bu nedenle bulguların bulunmaması hormonal taramayı gereksiz kılmaz.
Görüntüleme özellikleri habislik riskini belirler. İyi huylu adenomlar küçük, düzgün sınırlı, homojen ve yağdan zengin oldukları için kontrastsız tomografide düşük yoğunluk gösterir; kontrast maddeyi hızla boşaltırlar. Büyük boyut, düzensiz sınırlar, heterojen yapı, kanama, kalsifikasyon, yüksek yoğunluk ve gecikmiş kontrast boşalması kuşku uyandırır. Manyetik rezonansta kimyasal kayma görüntüleme, yağ içeriğini göstererek adenom tanısını destekler.
Habis olasılığı boyutla artar; belirlenen eşiği aşan kitlelerde cerrahi düşünülür. Ayrıca kanser öyküsü bulunan hastalarda metastaz olasılığı yüksektir ve bu grupta yaklaşım farklıdır.
Biyopsi, yalnızca hormonal değerlendirme tamamlandıktan ve feokromositoma dışlandıktan sonra, bilinen bir kanserin metastazı kuşkusunda ve sonuç tedaviyi değiştirecekse yapılır. Birincil adrenokortikal karsinom kuşkusunda biyopsi önerilmez; tümör ekimi riski taşır ve tanı cerrahi örnekle konur.
Cerrahi endikasyonlar hormon salgılayan lezyonlar, habislik kuşkusu ve izlemde belirgin büyümedir. Tek taraflı çıkarım sonrası karşı bez baskılanmış olabileceğinden glukokortikoid replasmanı gerekebilir; bu, subklinik kortizol fazlalığı bulunan hastalarda özellikle önemlidir ve atlanması adrenal krize yol açar.
Cerrahi yapılmayan hastalarda izlem, görüntüleme ve hormonal değerlendirmenin belirli aralıklarla yinelenmesine dayanır; kararlı seyreden, işlevsiz ve iyi huylu özellikler gösteren küçük lezyonlarda uzun süreli izlemin gerekmediği yönünde veriler bulunmaktadır.
İki taraflı kitlelerde ayırıcı tanı genişler: metastaz, kanama, enfeksiyonlar, infiltratif hastalıklar ve konjenital adrenal hiperplazi düşünülmelidir.
Eş anlamlılar
- Rastlantısal adrenal kitle
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Loscalzo J ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, 2022.