Akut dekompanse kalp yetersizliği
Akut dekompanse kalp yetersizliği (İng. acute decompensated heart failure), kalp yetersizliği belirtilerinin hızla ortaya çıkması ya da ağırlaşarak acil tedavi gerektirmesidir. Hastaneye yatışların sık nedenlerindendir ve yüksek yeniden yatış oranıyla seyreder.
Etimoloji
Dekompansasyon, Latince de- (bozulma) ve compensare (denkleştirmek) sözcüklerinden türetilmiştir; telafi mekanizmalarının yetersiz kalmasını anlatır.
Klinik bağlam
Tablo tek bir fizyopatolojiye indirgenemez. Hastaların önemli bölümünde temel sorun hacim fazlalığından çok, sıvının damar yatağı içinde yeniden dağılmasıdır: ard yükün ani artmasıyla sıvı sistemik yataktan akciğerlere kayar. Bu ayrım tedaviyi belirler — konjesyon ağırlıklı hastada diürez, ard yük ağırlıklı hastada damar genişletici öne çıkar.[1]
Tetikleyicinin araştırılması yönetimin ayrılmaz parçasıdır: akut koroner sendrom, hızlı ventrikül yanıtlı atriyal fibrilasyon ve diğer aritmiler, denetimsiz hipertansiyon, enfeksiyon, anemi, böbrek işlevinde bozulma, hipertiroidi, gebelik, tedaviye ve tuz kısıtlamasına uyumsuzluk, nonsteroid antienflamatuvar ilaçlar, kortikosteroidler ve bazı kanser tedavileri. Tetikleyici saptanıp giderilmediğinde erken yineleme kaçınılmazdır.
Klinik sunum dört örüntüde ele alınır. Sıcak-ıslak hasta en sık görülen tiptir: perfüzyon yeterli, konjesyon belirgindir. Soğuk-ıslak hastada hem düşük debi hem konjesyon vardır ve prognoz daha kötüdür. Soğuk-kuru hastada düşük debi ön plandadır, konjesyon yoktur. Sıcak-kuru hasta dengeli kabul edilir. Bu sınıflandırma yatak başında yapılır ve tedaviyi doğrudan yönlendirir.
Belirtiler nefes darlığı, ortopne, paroksismal noktürnal dispne, ödem, kilo artışı, halsizlik ve karında şişkinliktir. Muayenede ral, boyun venlerinde dolgunluk, üçüncü kalp sesi, hepatomegali ve ödem saptanır. Ancak muayene bulguları duyarlı değildir; kronik hastalarda ral bulunmayabilir. Akciğer ultrasonografisinde B çizgilerinin görülmesi, konjesyonu erken ve duyarlı biçimde gösterir.
Değerlendirmede elektrokardiyografi, akciğer görüntülemesi, natriüretik peptit ölçümü, troponin, böbrek işlevi, elektrolitler, karaciğer testleri ve tam kan sayımı yer alır. Natriüretik peptitlerin normal düzeyde olması tanıyı büyük ölçüde dışlar; yüksekliği ise böbrek yetmezliği, atriyal fibrilasyon, pulmoner emboli ve ileri yaşta da görülebilir. Ekokardiyografi, ejeksiyon fraksiyonunu, kapak hastalıklarını, sağ kalp işlevini ve mekanik nedenleri gösterir; hemodinamik olarak dengesiz hastada gecikmeden yapılmalıdır.
Tedavide oksijen, satürasyon düşükse verilir; solunum sıkıntısı belirginse noninvazif mekanik ventilasyon hem oksijenlenmeyi düzeltir hem venöz dönüşü azaltarak konjesyonu hafifletir ve entübasyon gereksinimini azaltır. Konjesyonun giderilmesinde damar yolundan kıvrım diüretiği kullanılır; yanıt yetersizse doz artırılır ya da farklı etki bölgesine sahip bir diüretik eklenir. Yanıtın erken değerlendirilmesi — idrar çıkışı ve idrar sodyumu ölçümüyle — doz ayarını yönlendirir. Kan basıncı yüksek olan hastada nitratlar hızlı rahatlama sağlar. Düşük debili ve hipotansif hastada inotrop ve gerektiğinde vazopresör kullanılır; ancak inotropların ölüm oranını azaltmadığı, aritmi riskini artırdığı bilinir ve kullanım süresi sınırlı tutulur. Dirençli olgularda ultrafiltrasyon ve mekanik dolaşım desteği gündeme gelir.
Kardiyojenik şok tablosu geliştiğinde yaklaşım değişir: erken tanı, nedene yönelik girişim — özellikle koroner revaskülarizasyon — ve deneyimli merkeze sevk sağkalımı belirler.
Yatış sırasında kılavuza dayalı kronik tedavinin sürdürülmesi ve taburculuk öncesi optimize edilmesi önemlidir; hemodinamik olarak dengeli hastada beta blokerin gereksiz kesilmesi kötü sonuçlarla ilişkilidir. Taburculuk planlaması yeniden yatışları azaltan en etkili girişimlerdendir: hastanın eğitimi, günlük tartı, tuz ve sıvı yönetimi, erken poliklinik kontrolü ve ilaç uyumunun sağlanması. Böbrek işlevi ve elektrolitler yakından izlenmelidir.
Eş anlamlılar
- Akut kalp yetersizliği
- Dekompanse kalp yetmezliği
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ McDonagh TA ve ark., ESC Guidelines for the Diagnosis and Treatment of Acute and Chronic Heart Failure, Avrupa Kardiyoloji Derneği, 2021.