Kolonizasyon

Kolonizasyon (İng. colonization), bir mikroorganizmanın vücut yüzeylerinde çoğalması ancak doku hasarı ya da hastalık oluşturmamasıdır.

Etimoloji

Latince colonia (yerleşim) sözcüğünden türetilmiştir.

Klinik bağlam

İnsan vücudu, deri, ağız, solunum yolu, sindirim sistemi ve genital bölgede çok sayıda mikroorganizma taşır. Bu topluluk, zararlı etkenlerin yerleşmesini engeller ve bağışıklığın olgunlaşmasına katkıda bulunur.

Enfeksiyondan ayrımı, klinik uygulamanın en önemli ve en sık gözden kaçan konularındandır. Bir mikroorganizmanın örnekte üremesi, hastalık yaptığı anlamına gelmez.

Bu ayrım yapılmadığında, gereksiz antibiyotik kullanımı ortaya çıkar; bu da direnç gelişimini, Clostridioides difficile enfeksiyonunu ve ilaç yan etkilerini artırır.

Klasik örnekler tanımlanmıştır. Üriner kateter taşıyan hastada idrarda bakteri üremesi neredeyse kaçınılmazdır; belirtisiz bakteriüri yalnızca gebelerde ve belirli ürolojik girişimler öncesinde tedavi edilir.

Entübe hastaların solunum yolu örneklerinde üreme, çoğu kez kolonizasyondur; tedavi kararı ateş, salgı özelliği, oksijenlenme ve görüntüleme bulgularıyla birlikte verilir.

Kronik yaralardan alınan yüzeysel sürüntülerde üreyen bakteriler de genellikle kolonizasyonu yansıtır; iltihap bulguları olmadan tedavi gerekmez.

Clostridioides difficile testinde, ishali olmayan hastada pozitif sonuç taşıyıcılığı gösterir ve tedavi gerektirmez.

Mantar üremesi de aynı ilkeye tabidir; idrar ve solunum yolu örneklerinde Candida üremesi genellikle tedavi gerektirmez.

Ancak kritik bir istisna vardır: kan kültüründe maya üremesi hiçbir zaman kolonizasyon ya da kirlenme sayılmaz; her olguda tedavi ve odak araştırması gerekir.

Benzer biçimde Staphylococcus aureusun kan kültüründe üremesi de daima anlamlıdır.

Buna karşılık deri florasına ait bakterilerin tek bir kültürde üremesi, çoğu kez kirlenmedir; birden çok kültürde üreme ve klinik bulgular ayrımı sağlar.

Kolonizasyon, enfeksiyon için risk oluşturur. Burun taşıyıcılığı, cerrahi alan enfeksiyonu riskini artırır; bu nedenle bazı ameliyatlar öncesinde taşıyıcılığın giderilmesi uygulanır.

Dirençli mikroorganizmalarla kolonizasyon, hastane enfeksiyon denetiminde önemlidir; temas önlemleri ve tarama programları bu nedenle uygulanır.

Moleküler testlerin duyarlılığı, bu ayrımı daha da güçleştirmiştir; genetik materyalin saptanması canlı ve hastalık yapan etkeni her zaman göstermez.

Sonuçların klinik bağlam içinde yorumlanması, antibiyotik yönetiminin temel ilkesidir.

Eş anlamlılar

• Yerleşim
• Taşıyıcılık

İlgili terimler

• Mikroorganizma
• Enfeksiyon
• Antibiyotik yönetimi
• Kültür
• Üriner enfeksiyon