Enfeksiyon

Enfeksiyon (İng. infection), mikroorganizmaların konak dokuya yerleşerek çoğalması ve konakta yanıt oluşturmasıdır.

Etimoloji

Latince bulaştırmak anlamındaki inficere eyleminden türetilmiştir.

Klinik bağlam

Sürecin gelişmesi üç öge arasındaki dengeye bağlıdır: etkenin virülansı, bulaşan mikroorganizma miktarı ve konağın savunması. Bu üçlü, aynı etkenin kimi kişide hastalık yapmazken kimisinde ağır tablo oluşturmasını açıklar.

Klinik açıdan en önemli kavramsal ayrım, kolonizasyon ile enfeksiyon arasındadır. Kolonizasyonda mikroorganizma bulunur ancak doku yanıtı ve hastalık yoktur. Kronik yaralarda, üriner kateter taşıyan hastalarda, trakeostomi ve endotrakeal tüp bulunanlarda kolonizasyon kuraldır. Bu ayrımın yapılmaması, gereksiz antibiyotik kullanımının ve antibiyotik direncinin başlıca kaynağıdır. Karar, kültür sonucuna değil klinik bulgulara dayandırılmalıdır.

Etkenler bakteriler, virüsler, mantarlar, parazitler ve prionlardır. Bulaş yolları temas, damlacık, havayolu, ortak araç, vektör ve dikey geçiştir; izolasyon önlemleri bu yollara göre belirlenir.

Konak yanıtı inflamasyon biçiminde ortaya çıkar: ateş, lökositoz, C-reaktif protein ve prokalsitonin yükselmesi görülür. Ancak bu bulgular enfeksiyona özgü değildir; travma, pankreatit, yanık, cerrahi ve iskemi sonrası da ortaya çıkar. Bu nedenle sistemik iltihap bulgularının varlığı tek başına enfeksiyon tanısı koydurmaz.

Tersine, bulguların yokluğu da enfeksiyonu dışlamaz. Yaşlılarda, bağışıklığı baskılanmış hastalarda, kortikosteroid kullananlarda ve üremide yanıt körelir; ateş bulunmayabilir ve tek bulgu deliryum, düşme ya da genel durum bozukluğu olabilir. Hipotermi de ağır enfeksiyonun göstergesidir.

Tanısal yaklaşımın temeli, uygun örneğin tedaviden önce alınmasıdır. Kültürler antibiyotik başlanmadan önce alınmalı; yüzeyel sürüntüler yerine derin doku ve steril bölge örnekleri tercih edilmelidir. Görüntüleme, odağın belirlenmesinde kullanılır.

Tedavi üç bileşenden oluşur ve üçü de zorunludur: uygun antimikrobiyal tedavi, kaynak denetimi ve destek tedavisi. Kaynak denetimi — apse boşaltılması, enfekte kateterin çıkarılması, tıkalı safra yolları ya da idrar yolunun açılması, nekrotik dokunun temizlenmesi — ihmal edildiğinde hiçbir antibiyotik yeterli olmaz. Bu ilke, kolanjit, piyonefroz, nekrotizan fasiit ve septik artrit gibi tablolarda yaşamsaldır.

Ampirik tedavi, ağır enfeksiyonlarda gecikmeden başlatılır; sepsiste antibiyotiğin erken uygulanması sağkalımı doğrudan etkiler. Etken belirlendiğinde spektrumun daraltılması ve sürenin sınırlandırılması gerekir; birçok enfeksiyonda kısa süreli tedavilerin uzun sürelilerle eşdeğer olduğu gösterilmiştir.

Korunma, tedaviden daha etkilidir: aşılama, el hijyeni, izolasyon önlemleri, güvenli su ve gıda, cihaz ilişkili enfeksiyonlara yönelik önlem demetleri ve gereksiz girişimlerden kaçınma başlıca araçlardır.

Eş anlamlılar

• İnfeksiyon

İlgili terimler

• Sepsis
• Antibiyotik
• Antibiyotik direnci
• Bağışıklık sistemi
• İzolasyon önlemleri