Periferik sinir uyarıcısı
Periferik sinir uyarıcısı (İng. peripheral nerve stimulator), bir periferik sinire elektriksel uyarı vererek uyardığı kasın yanıtını değerlendiren cihazdır. Nöromüsküler blokun izleminde kullanılır.
Etimoloji
Adlandırma, cihazın işlevini doğrudan betimler; uluslararası yazında sinir-kas izlem cihazı olarak da anılır.
Klinik bağlam
Cihaz, cilt üzerine yerleştirilen elektrotlarla siniri uyarır ve kasılma yanıtı değerlendirilir. En sık ulnar sinir uyarılır ve başparmağı hareket ettiren adductor pollicis kasının yanıtı ölçülür. Ulnar sinire erişilemediğinde fasiyal sinir ve orbicularis oculi kası kullanılabilir; ancak bu kasın blokaja direnci farklıdır ve elde edilen sonuçlar el kasıyla eşdeğer değildir — yorumda karıştırılmaması gereken bir noktadır.[1]
Uyarı biçimleri farklı bilgiler verir. Tek uyarı, blokajın varlığını gösterir ancak derecelendirmede yetersizdir. Dörtlü uyarı en yaygın kullanılan biçimdir; art arda verilen dört uyarıya alınan yanıtlar sayılır ve dördüncü yanıtın birinciye oranı hesaplanır. Blokaj derinleştikçe yanıtlar sırasıyla kaybolur. Hiçbir yanıt alınamadığında post-tetanik sayım kullanılır; tetanik uyarımın ardından verilen tek uyarılara alınan yanıtların sayısı, blokajın derinliğini ve ilk yanıtın ne zaman geri döneceğini gösterir. Çift patlama uyarısı, elle değerlendirmede sönmeyi fark etmeyi kolaylaştırmak için geliştirilmiştir. Tetanik uyarı uyanık hastada ağrılıdır ve yalnızca yeterli anestezi altında uygulanır.
Değerlendirmenin gözle ya da elle yapılması yetersizdir; orta derecede kalıntı blokaj bu yöntemlerle güvenilir biçimde saptanamaz. Bu nedenle nesnel ölçüm yapan cihazlar önerilir: akselerometri kasın hareket ivmesini, elektromiyografi temelli cihazlar kasılmanın elektriksel yanıtını, diğer yöntemler ise kasılmanın oluşturduğu basınç ya da kuvvet değişimini ölçer. Nesnel ölçüm, kalıntı blokaja bağlı yutma bozukluğu, üst havayolu tıkanıklığı, hipoksemi ve aspirasyonu azaltır; güncel kılavuzlar kas gevşetici uygulanan her hastada bu izlemi ve belirlenen geri dönüş ölçütünün gösterilmesini önermektedir.[2]
Doğru kullanım için birkaç adım gerekir. Elektrotlar sinir üzerine, uygun aralıkla ve temiz cilde yerleştirilir; polarite doğru seçilir. Ölçüme, hasta uyutulduktan sonra ancak kas gevşetici verilmeden önce başlanarak kişiye özgü başlangıç değeri belirlenir — bu kalibrasyon adımı atlandığında oran hesabı yanıltıcı olur. Ölçülen ekstremitenin serbest hareket edebilmesi gerekir; kolun sarılı olması, cerrahi örtü altında sıkışması ya da hastanın üzerine yaslanması sonucu bozar.
Yorumu etkileyen etkenler bilinmelidir. Hipotermi, periferik dolaşımın bozulması ve ödem yanıtı azaltır; elektrokoter girişimi sinyali bozar. Hipokalemi, hipermagnezemi, hipokalsemi ve asidoz blokajı derinleştirir. Felçli ya da denerve ekstremitede yapılan ölçüm, reseptör sayısındaki artış nedeniyle blokajı olduğundan az gösterir; bu nedenle sağlam taraf kullanılmalıdır — inme ve omurilik yaralanması olan hastalarda sık yapılan bir hatadır.
Kaslar arasında duyarlılık farkı da yorumu belirler: diyafram ve larenks kasları blokaja daha dirençlidir ve daha erken toparlanır; farengeal kaslar ise el kaslarından daha geç düzelir. Bu nedenle elde tam geri dönüş görülmeden yutma güvenliği varsayılamaz.
Cihaz, blokaj izlemi dışında bölgesel anestezide sinir bloklarının uygulanmasında da kullanılır; ancak bu alanda ultrason kılavuzluğu büyük ölçüde öne geçmiştir. Yoğun bakımda uzun süreli kas gevşetici uygulanan hastalarda nesnel izlem, aşırı dozdan ve uzamış güçsüzlükten korunmayı sağlar; sedasyon derinliğinin ayrı olarak izlenmesi gerektiği unutulmamalıdır.
Eş anlamlılar
- Sinir stimülatörü
- Nöromüsküler izlem cihazı