Rituksimab
Rituksimab (İng. rituximab), B lenfositlerinin yüzeyindeki CD20 molekülünü hedef alan tek klonlu antikordur.
Etimoloji
Tek klonlu antikorların uluslararası adlandırma kurallarına göre türetilmiş addır.
Klinik bağlam
İlaç, olgun B hücrelerinin yüzeyindeki CD20 molekülüne bağlanarak bu hücrelerin yok edilmesini sağlar.[1]
Yok etme, bağışıklık sisteminin farklı yollarıyla gerçekleşir; kompleman etkinleşmesi ve hücre aracılı sitotoksisite bunlar arasındadır.
Hedef molekülün seçimi son derece önemlidir; CD20, kök hücrelerde ve olgun plazma hücrelerinde bulunmaz.
Bu nedenle B hücre üretimi tümüyle durmaz ve mevcut antikor düzeyleri bir süre korunur; bu, ilacın görece güvenli kullanımını açıklar.
Kullanım alanları giderek genişlemiştir. Onkolojide B hücreli lenfomalar ve kronik lenfositik lösemide kullanılır.
Romatolojide romatoid artrit ve ANCA ilişkili vaskülitlerde etkilidir.
Nörolojide multipl skleroz, nöromiyelitis optika ve miyastenia graviste kullanılmaktadır.
Ayrıca bağışıklık aracılı trombositopeni ve otoimmün hemolitik anemide yer alır.
Bu geniş kullanım, B hücrelerinin yalnızca antikor üretimiyle değil, antijen sunumu ve iltihabi ileticilerle de hastalıklara katkı verdiğini gösterir.
Nitekim multipl skleroz üzerindeki etkisi, antikordan bağımsız düzenekleri düşündürmüştür.
İnfüzyon tepkileri sık görülür ve genellikle ilk uygulamada ortaya çıkar; ateş, titreme, kaşıntı ve tansiyon değişiklikleri görülür.
Bu nedenle uygulama öncesi ilaç hazırlığı yapılır ve infüzyon hızı kademeli artırılır.
En kritik güvenlik konusu, hepatit B virüsünün yeniden etkinleşmesidir.
Geçirilmiş enfeksiyon öyküsü olan hastalarda virüs yeniden çoğalabilir ve ölümcül karaciğer yetmezliğine yol açabilir.
Bu nedenle tedavi öncesinde hepatit B belirteçlerinin taranması zorunludur; bu adımın atlanması ciddi bir hatadır.
Taşıyıcı saptanan hastalarda koruyucu antiviral tedavi başlanır.
İlerleyici multifokal lökoensefalopati, seyrek ancak ölümcül bir komplikasyondur; yeni nörolojik bulgular dikkatle değerlendirilmelidir.
Uzun süreli kullanımda immünglobulin düzeyleri düşer ve hipogamaglobulinemi gelişebilir.
Bu durum, yineleyen enfeksiyonlara yol açar ve yerine koyma tedavisi gerektirebilir.
Bu nedenle düzenli immünglobulin izlemi önerilir.
Canlı aşılar tedavi sırasında uygulanmaz; aşılama, tedaviden önce tamamlanmalıdır.
Ayrıca ilaç, aşı yanıtını belirgin biçimde azaltır; bu etki aylarca sürer.
Tedavi öncesi tüberküloz taraması da yapılmalıdır.
Eş anlamlılar
- Anti-CD20 antikoru
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Abbas AK ve ark., Cellular and Molecular Immunology, 10. baskı, 2021.