Lidokain

Lidokain (İng. lidocaine), amid yapılı lokal anestezik ve sınıf IB antiaritmik ilaçtır.

Etimoloji

Kimyasal yapısını tanımlayan adından türetilmiştir.

Klinik bağlam

İlaç, sinir zarındaki voltaj bağımlı sodyum kanallarını hücre içinden bloke ederek aksiyon potansiyeli oluşumunu engeller. Etkisi hızlı başlar ve orta sürelidir; bu özellikleri, en yaygın kullanılan lokal anestezik olmasını sağlar.

Kullanım alanları yerel infiltrasyon, periferik sinir bloğu, epidural anestezi, yüzeyel uygulama, havayolu girişimlerinde mukozal anestezi, damar içi antiaritmik kullanım ve seçilmiş kronik ağrı sendromlarında sistemik infüzyondur.

Etkinliği doku pH'sına bağlıdır: iltihaplı ve asidik dokularda iyonize olmayan biçim azaldığından etki zayıflar. Bu, apse çevresinde uygulanan anestezinin neden yetersiz kaldığını açıklar.

Adrenalin eklenmesi, damar büzülmesi yoluyla emilimi yavaşlatır; etki süresini uzatır, kanamayı azaltır ve toksisite riskini düşürür. Ayrıca damar içine yanlışlıkla verilmesi durumunda kalp hızındaki artışla erken uyarı sağlar.

En önemli güvenlik konusu sistemik toksisitedir. Aşırı doz ya da damar içine verilme durumunda önce merkezî sinir sistemi bulguları görülür: ağız çevresinde uyuşma, metalik tat, kulak çınlaması, huzursuzluk, kas seğirmesi ve nöbet. Ardından kardiyovasküler çöküş gelişir. Tedavide standart canlandırmaya ek olarak lipit emülsiyonu uygulanır; bu nedenle uygulamanın yapıldığı her yerde lipit emülsiyonunun hazır bulundurulması zorunludur. Korunmada en yüksek dozların bilinmesi, kiloya göre hesaplama, bölünmüş dozlarda ve aspirasyon yaparak uygulama ile ultrasonografi kılavuzluğu etkilidir.

Antiaritmik kullanımda ilaç, ventriküler kökenli ritim bozukluklarında etkilidir; iskemik dokuda kısmen depolarize olmuş hücrelere seçici etki gösterir. Atriyal aritmilerde etkisizdir; bu ayrımın bilinmemesi gereksiz kullanıma yol açar. Kardiyak arrest algoritmalarında amiodarona alternatif olarak yer alır.

İlaç karaciğerde metabolize edilir ve karaciğer kan akımına bağımlıdır; bu nedenle kalp yetersizliği, siroz ve karaciğer kan akımını azaltan durumlarda birikir. Ayrıca beta bloker ve simetidin gibi ilaçlar temizlenmesini yavaşlatır. Uzun süreli infüzyonlarda doz azaltılmalıdır.

Yüzeyel preparatlar geniş yüzeye, bütünlüğü bozulmuş deriye ya da örtü altına uygulandığında sistemik emilim yoluyla toksisite yapabilir; çocuklarda bu risk daha yüksektir. Prilokain içeren karışımlar ayrıca methemoglobinemi riski taşır.

Havayolu girişimlerinde mukozal uygulama, öksürük ve gırtlak spazmını azaltır; ancak yutma refleksinin baskılanması nedeniyle işlem sonrası ağızdan alım ertelenmelidir.

Sistemik infüzyon, ameliyat sonrası ağrı yönetiminde opioid gereksinimini azaltmak amacıyla kullanılır; bu uygulamada doz izlemi ve toksisite bulgularının takibi gerekir.

Alerjik tepkimeler enderdir; amid grubu ilaçlarda ester grubuna göre daha az görülür. Bildirilen tepkimelerin çoğu, koruyucu maddelere ya da adrenalin etkisine bağlıdır.

Eş anlamlılar

• Lidokain hidroklorür

İlgili terimler

• Lokal anestezik
• Bölgesel anestezi
• Aritmi
• Methemoglobinemi
• Aksiyon potansiyeli