Dispepsi

Dispepsi (İng. dyspepsia; Yun. dys, bozuk + pepsis, sindirim), üst karın bölgesinde ağrı, yanma, erken doyma ve dolgunlukla seyreden yakınma kümesidir.

Etimoloji

Yunanca dys (bozuk) ve pepsis (sindirim) sözcüklerinden türetilmiştir.

Klinik bağlam

Yakınmaların büyük bölümünde yapısal bir neden bulunmaz; bu grup işlevsel dispepsi olarak tanımlanır. Organik nedenler arasında peptik ülser, reflü hastalığı, ilaçlar, safra kesesi hastalıkları, pankreas hastalıkları ve mide kanseri yer alır.

İşlevsel dispepside iki alt tip tanımlanır: yemek sonrası sıkıntı sendromu ve epigastrik ağrı sendromu. Zeminde mide boşalmasının gecikmesi, uyum bozukluğu ve iç organ duyarlılığında artış bulunur.

İlaçlar sık ve kolay düzeltilebilir bir nedendir. Steroid olmayan iltihap giderici ilaçlar, aspirin, bifosfonatlar, demir preparatları, makrolid antibiyotikler ve potasyum tabletleri sorumludur.

Bu nedenle değerlendirmenin ilk adımı ilaç öyküsüdür; bu basamak sıklıkla atlanır.

Alanın en kritik konusu, alarm bulgularının tanınmasıdır: yutma güçlüğü, ağrılı yutma, ilerleyici kilo kaybı, kanama, anemi, sürekli kusma, ele gelen kitle ve ileri yaşta yeni başlangıç.

Bu bulgular varlığında ilaçla izlem yerine endoskopi yapılmalıdır. Asit baskılayıcı tedavi belirtileri geçici olarak düzelterek mide kanseri tanısını geciktirebilir; bu, en tehlikeli tuzaktır.

Alarm bulgusu bulunmayan genç hastalarda ise yaklaşım farklıdır. Helicobacter pylori için test yapılıp pozitif olanların tedavi edilmesi stratejisi uygulanır; bu, gereksiz endoskopileri azaltır.

Test öncesinde asit baskılayıcı ilaçların ve antibiyotiklerin belirli bir süre kesilmesi gerekir; aksi halde yanlış negatif sonuç alınır. Bu ayrıntının bilinmemesi, tanının atlanmasına yol açar.

Nefes testi ve dışkı antijen testi etkin enfeksiyonu gösterir; serolojik test ise geçirilmiş enfeksiyonda da pozitif kalır ve tedavi izleminde kullanılmaz.

Eradikasyon tedavisi, direnç oranlarına göre seçilir; tedavi sonrası başarının doğrulanması önerilir.

Ülser saptanan hastalarda, ilaç kullanımı ve enfeksiyon durumu birlikte değerlendirilir; her ikisi de yoksa Zollinger-Ellison sendromu gibi seyrek nedenler araştırılır.

İşlevsel dispepside tedavi, belirti temellidir. Asit baskılayıcılar, mide hareketlerini artıran ilaçlar ve düşük dozda merkezî etkili nöromodülatörler kullanılır.

Bu hastalarda tanının açıklanması ve yakınmaların gerçek olduğunun anlatılması tedavinin önemli bir parçasıdır; geçersiz sayılması gidişi kötüleştirir.

Yaşam biçimi önerileri arasında öğünlerin küçültülmesi, yağlı gıdaların azaltılması, sigara ve aşırı alkolden kaçınma bulunur.

Eş anlamlılar

• Hazımsızlık

İlgili terimler

• Mide
• Helicobacter pylori
• Reflü hastalığı
• Proton pompası inhibitörü
• İrritabl bağırsak sendromu