Miyotom
Miyotom (İng. myotome; Yun. mys/myos "kas" + tomos "kesit, dilim"), tek bir spinal sinir kökünün motor innervasyonunu sağladığı kas ya da kas grubudur. Embriyolojide somitin iskelet kasını oluşturan bölümünü ifade ederken, klinikte segmental kas gücü değerlendirmesinin temel birimi olarak kullanılır.
Etimoloji
Terim, Yunanca "kas" anlamındaki mys (tamlayan hali myos) ile "kesit, dilim" anlamındaki tomos sözcüklerinin birleşiminden oluşur. Aynı köke dayanan dermatom (deri) ve sklerotom (kemik ve bağ dokusu) terimleri, somitin diğer türevleri ile karşılık gelen segmental innervasyon alanlarını adlandırır; bu üçlü, gövdenin metamerik yapısının anatomik ifadesidir.
Klinik bağlam
Embriyonik dönemde her somitin miyotom bölümü, kendi düzeyindeki spinal sinir tarafından innerve edilir; kas kitleleri gelişim sırasında göç edip ekstremite tomurcuklarına dağılsa da bu innervasyon ilişkisi korunur. Sonuç olarak erişkinde çoğu kas tek bir kökten değil, iki ya da üç komşu kökten lif alır; bu çok köklü innervasyon, brakiyal ve lumbosakral pleksuslarda liflerin yeniden düzenlenmesiyle oluşur. Klinik pratikte kullanılan referans miyotomlar arasında C5 için omuz abdüksiyonu ve dirsek fleksiyonu, C6 için el bileği ekstansiyonu, C7 için dirsek ekstansiyonu, C8 için parmak fleksiyonu, T1 için parmak abdüksiyonu; L2-L3 için kalça fleksiyonu, L3-L4 için diz ekstansiyonu, L4-L5 için ayak bileği dorsifleksiyonu, L5 için başparmak ekstansiyonu ve S1 için ayak bileği plantar fleksiyonu sayılabilir.
Miyotom değerlendirmesi, radikülopatinin düzeyini belirlemede duysal muayeneyi tamamlar. Kas gücü Medical Research Council ölçeğiyle 0-5 arasında derecelendirilir; travmatik omurilik yaralanmalarında uluslararası standart sınıflandırma, her iki tarafta beşer anahtar kas grubunun üst ve alt ekstremitede ayrı ayrı puanlanmasına dayanır ve motor düzey bu ölçümlerle tanımlanır.[1] Bulgular derin tendon refleksleriyle birleştirildiğinde topografik tanı güçlenir; örneğin biseps refleksi C5-C6, triseps refleksi C7, patella refleksi L3-L4, Aşil refleksi ise S1 düzeyini yansıtır. Lezyonun kök, pleksus veya periferik sinir düzeyinde olup olmadığı, güçsüzlüğün dağılımının miyotomal mı yoksa tek bir sinirin innervasyon alanına uygun mu olduğuna bakılarak ayırt edilir; gerektiğinde elektromiyografi ile doğrulanır.[2]
Değerlendirme aynı zamanda anestezi ve yoğun bakım pratiğinde de kullanılır. Nöroaksiyel anestezide motor blok düzeyinin izlenmesi (Bromage ölçeği gibi araçlarla) blok yayılımı ve derlenmenin göstergesidir; ayrıca hareket kısıtlılığının kök düzeyiyle uyumsuz olduğu durumlar epidural hematom veya apse gibi komplikasyonlar için uyarıcı olabilir. Miyelopati ve ön boynuz hastalıklarında segmental güçsüzlük paterninin tanınması, ilerleyici nörolojik bozulmanın erken saptanmasına katkı sağlar.
Klinik tuzaklar arasında en önemlisi, komşu kökler arasındaki geniş örtüşme nedeniyle izole bir kök lezyonunun çoğu zaman tam felç değil yalnızca hafif güçsüzlük yaratmasıdır; bu durum tek başına kas gücü muayenesinin duyarlılığını düşürür. Miyotom haritaları kaynaklar arasında farklılık gösterir ve bireysel varyasyon (örneğin prefiks veya postfiks pleksus varyantları) sık görülür. Ağrı nedeniyle yetersiz efor sarf edilmesi, eklem patolojisi, tendon rüptürü veya kontraktür gerçek nörojenik güçsüzlüğü taklit edebilir. Yaygın ve simetrik güçsüzlükte miyotomal düşünmek yanıltıcıdır; bu tabloda miyopati, nöromüsküler kavşak hastalıkları ve yoğun bakım kaynaklı güçsüzlük öncelikle düşünülmelidir. Son olarak, ilerleyici motor defisit varlığı görüntülemede belirgin bası bulunmasa bile acil değerlendirme gerekçesidir.
Eş anlamlılar
- Kas segmenti
- Segmental motor alan