İnterlökin-2

İnterlökin-2 (İng. interleukin-2, IL-2), T lenfositlerin çoğalmasını ve etkinleşmesini sağlayan sitokindir.

Etimoloji

Latince inter (arası) ve leukos (ak) köklerinden türetilen interlökin adlandırmasının ikinci üyesidir.

Klinik bağlam

Molekül, başlıca etkinleşmiş CD4 lenfositlerden salgılanır. Kendisini üreten hücreyi ve komşu T hücrelerini uyararak çoğalmalarını sağlar; bu nedenle hücresel bağışıklık yanıtının büyüteci olarak tanımlanır.

Ayrıca CD8 lenfositlerin ve doğal öldürücü hücrelerin işlevini artırır.

Ancak etkisi tek yönlü değildir. Düzenleyici T hücrelerinin gelişimi ve sürdürülmesi de bu moleküle bağlıdır; bu hücreler bağışıklık yanıtını baskılar ve otoimmüniteyi önler. Böylece aynı molekül, hem uyarıcı hem denetleyici görev üstlenir. Bu ikili rol, düşük dozda kullanımının otoimmün hastalıklarda araştırılmasının nedenidir.

Klinik açıdan en önemli bağlantı, kalsinörin inhibitörü grubu ilaçlarla kurulur. Siklosporin ve takrolimus, kalsinörin enzimini engelleyerek bu molekülün üretimini durdurur; böylece T hücre etkinleşmesi engellenir. Organ nakli sonrası ret önlemesi bu düzeneğe dayanır.

Aynı ilkeyle, almacına yönelik antikorlar da nakil sonrası indüksiyon tedavisinde kullanılır.

Kanser tedavisinde yüksek doz uygulaması, metastatik melanom ve böbrek hücreli karsinomda kalıcı yanıtlar sağlamıştır. Ancak toksisitesi çok ağırdır: kılcal kaçak sendromu, hipotansiyon, böbrek yetmezliği, akciğer ödemi ve çoklu organ yetmezliği görülür. Bu nedenle yalnızca deneyimli merkezlerde ve seçilmiş hastalarda uygulanır.

Bu toksisite profili, daha iyi tolere edilen bağışıklık kontrol noktası engelleyicilerinin geliştirilmesiyle kullanımını sınırlamıştır.

Hücresel tedavilerde, hastadan alınan T hücrelerinin laboratuvarda çoğaltılmasında bu molekül kullanılır.

Ölçümü klinik uygulamada rutin değildir; ancak çözünür almaç düzeyi, hemofagositik lenfohistiyositoz tanı ölçütleri arasında yer alır ve hastalık etkinliğini yansıtır.

Molekülün ya da almacının kalıtsal bozuklukları, ağır kombine bağışıklık yetmezliğine yol açar; bu bebeklerde erken tanı ve kök hücre nakli yaşam kurtarıcıdır.

HIV enfeksiyonunda hücre sayısını artırmak amacıyla denenmiş; hücre sayısı yükselmesine karşın klinik yarar sağlamadığı gösterilmiştir. Bu sonuç, ara ölçütlerin hasta sonuçlarını her zaman yansıtmadığını gösteren öğretici bir örnektir.

Eş anlamlılar

• IL-2

İlgili terimler

• Sitokin
• CD4 lenfosit
• Kalsinörin inhibitörü
• Hücresel bağışıklık
• Bağışıklık tedavisi