Endokard
Endokard (İng. endocardium; Yun. endon, iç + kardia, kalp), kalp boşluklarını ve kapakları içten örten ince tabakadır.
Etimoloji
Yunanca endon (iç) ve kardia (kalp) sözcüklerinden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Tabaka, endotel hücreleri ve altındaki bağ dokusundan oluşur. Kalp kapaklarının yüzeyini de kaplar; bu süreklilik, kapak hastalıklarının bu tabakayla birlikte değerlendirilmesini açıklar.[1]
Sağlam endotel, pıhtılaşmayı önleyen bir yüzey oluşturur. Bu yüzeyin bozulması, trombosit ve fibrin birikimine yol açar.
Bu düzenek, enfektif endokarditin temelidir. Önce hasarlı yüzeyde steril bir vejetasyon oluşur; ardından kan dolaşımına geçen bakteriler bu yapıya yerleşir.
Bu iki aşamalı süreç, neden yalnızca bakteriyeminin yeterli olmadığını açıklar; zemin hazırlayan bir yüzey hasarı gerekir.
Risk oluşturan durumlar kapak hastalıkları, protez kapaklar, doğuştan kalp hastalıkları, geçirilmiş endokardit ve damar içi araçlardır.
Damar içi madde kullanımında sağ kalp kapakları tutulur; bu, diğer gruplardan ayrılan bir özelliktir.
Vejetasyonlardan kopan parçalar embolilere yol açar; sol kalp tutulumunda beyin ve sistemik organlara, sağ kalp tutulumunda akciğerlere gider.
Bu nedenle açıklanamayan inme, böbrek enfarktı ve çoklu akciğer odakları, endokardit açısından değerlendirilmelidir.
Kan kültüründe Staphylococcus aureus üremesi, endokardit araştırmasını zorunlu kılar; bu bakteri, sağlam kapaklarda bile hastalık yapabilir.
Tanıda ekokardiyografi kullanılır; transözofageal inceleme, özellikle protez kapak ve apse kuşkusunda üstündür.
Kültür negatif endokardit, önemli bir alt gruptur. Önceden antibiyotik kullanımı en sık nedendir; ayrıca Coxiella burnetii, Bartonella ve Brucella gibi güç üreyen etkenler araştırılmalıdır.
Endokard tabakası, iltihabi ve infiltratif hastalıklardan da etkilenir. Eozinofilik hastalıklarda endomiyokardiyal fibroz, kısıtlayıcı kalp hastalığına yol açar.
Karsinoid sendromda, sağ kalp kapaklarında plak benzeri kalınlaşma görülür; bu tutulum, salgılanan aracıların akciğerlerde yıkılması nedeniyle sağ tarafa sınırlı kalır.
Nonbakteriyel trombotik endokardit, ileri evre kanserlerde ve sistemik lupus eritematozusta görülür; steril vejetasyonlar embolilere yol açar.
Korunmada, yüksek riskli hastalarda belirli girişimler öncesinde antibiyotik profilaksisi uygulanır; bu öneri günümüzde dar bir hasta grubuyla sınırlandırılmıştır.
Ağız ve diş sağlığının korunması, profilaksiden daha etkili bir önlem olarak vurgulanmaktadır.
Eş anlamlılar
- Endokardiyum
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Libby P ve ark. (ed.), Braunwald's Heart Disease, 12. baskı, 2021.