Magnezyum sülfat
Magnezyum sülfat (İng. magnesium sulphate), damar yolundan uygulandığında nöromüsküler iletiyi ve hücresel kalsiyum akımını baskılayan; preeklampsi ile eklampside nöbet önleme, torsades de pointes tedavisi ve ağır astım atağında kullanılan elektrolit çözeltisidir.
Etimoloji
Ad, bileşiğin kimyasal yapısını belirtir. Magnezyum, ilk kez Yunanistan'ın Magnesia bölgesinden çıkarılan minerallerden adını alır.
Klinik bağlam
Magnezyum, vücutta dördüncü en bol katyondur ve yüzlerce enzimin kofaktörüdür. Farmakolojik dozlarda etkisi büyük ölçüde kalsiyumla yarışmasına dayanır: voltaj bağımlı kalsiyum kanallarını bloke ederek sinir ucundan asetilkolin salınımını azaltır, damar ve bronş düz kasını gevşetir, kalpte ileti hızını yavaşlatır ve zar kararlılığını artırır. NMDA reseptörü kanalını tıkayan iyon olması, merkezi etkilerinin bir bölümünü açıklar.[1]
En yerleşik endikasyon obstetriktir. Ağır preeklampside eklamptik nöbetleri önlemede ve eklampside nöbetleri durdurmada, diğer antiepileptiklerden üstün olduğu büyük randomize çalışmalarla gösterilmiştir; bu, obstetrik pratikteki en güçlü kanıtlardan biridir. Ayrıca erken doğum riski bulunan gebeliklerde, doğumdan önce uygulandığında yenidoğanda serebral palsi riskini azalttığı gösterilmiştir. Tedavi sırasında izlem klinik temellidir: derin tendon reflekslerinin varlığı, solunum sayısı ve idrar çıkışı düzenli olarak değerlendirilir — reflekslerin kaybolması, aşırı doza doğru gidişin ilk uyarısıdır.[2]
Kardiyolojide magnezyum, torsades de pointes tedavisinin temel ilacıdır; serum düzeyi normal olan hastalarda bile aritmiyi baskılar ve bu tabloya özgü yerleşik bir uygulamadır. Ayrıca digoksin toksisitesine bağlı aritmilerde ve kardiyak cerrahi sonrası atriyal fibrilasyon önlenmesinde kullanılır.
Solunum alanında, standart tedaviye yanıtsız ağır astım atağında damar yolundan tek doz uygulanması, bronkodilatasyon sağlayarak yatış gereksinimini azaltabilir; etkisi ölçülüdür ancak güvenli bir ek seçenek olarak kılavuzlarda yer alır.
Yoğun bakımda hipomagnezeminin düzeltilmesi ayrı bir konudur ve sıktır: diüretikler, ishal, alkol kullanımı, proton pompası inhibitörleri ve böbrek kayıpları başlıca nedenlerdir. Düşük magnezyum, dirençli hipokalemi ve hipokalseminin sık gözden kaçan nedenidir — magnezyum düzeltilmeden potasyumun yerine konması çoğu zaman başarısız olur. Ayrıca aritmi eşiğini düşürür ve nöromüsküler uyarılabilirliği artırır.
Toksisite, doza bağlı ve öngörülebilir bir sırayla ilerler: önce derin tendon reflekleri kaybolur, ardından solunum baskılanması, sonra ileti bozuklukları ve en sonunda kardiyak arrest gelişir. Bu sıralamanın bilinmesi, klinik izlemin neden reflekslere dayandırıldığını açıklar. Böbrek yetmezliği en önemli risk etkenidir; bu hastalarda doz azaltılmalı ve düzey izlenmelidir. Toksisite geliştiğinde infüzyon durdurulur, solunum desteklenir ve antagonist olarak damar yolundan kalsiyum uygulanır.
Anestezi açısından kritik bir etkileşim, magnezyumun nondepolarizan nöromüsküler blokerlerin etkisini belirgin biçimde güçlendirmesi ve uzatmasıdır; bu nedenle magnezyum alan hastalarda bloker dozu azaltılmalı ve nesnel train-of-four izlemi yapılmalıdır. Ayrıca damar genişletici etkisiyle hipotansiyona katkıda bulunabilir ve uterus tonusunu azaltarak doğum sonrası kanama riskini artırabilir.
Klinik tuzakların başında, serum magnezyum düzeyinin toplam vücut deposunu yansıttığının sanılması gelir; iyonun büyük bölümü hücre içinde ve kemikte bulunduğundan normal bir değer eksikliği dışlamaz. Bir diğeri, dirençli hipokalemide magnezyumun ölçülmemesidir. Ayrıca preeklampside magnezyumun bir antihipertansif olmadığı — nöbet önlemek için verildiği ve kan basıncı denetiminin ayrıca sağlanması gerektiği — unutulmamalıdır.
Eş anlamlılar
- MgSO4
- İngiliz tuzu (oral biçimi)