Ortalama eritrosit hacmi
Ortalama eritrosit hacmi (İng. mean corpuscular volume, MCV), alyuvarların ortalama büyüklüğünü gösteren laboratuvar değeridir.
Etimoloji
Türkçe ortalama sözcüğü ile eritrosit ve hacim terimlerinin birleşimidir.
Klinik bağlam
Değer, tam kan sayımında doğrudan ölçülür ya da hematokritin alyuvar sayısına bölünmesiyle hesaplanır. Anemi ayırıcı tanısının ilk ve en pratik basamağıdır; anemileri küçük, normal ve büyük hücreli biçimde sınıflandırır.[1]
Küçük hücreli grupta demir eksikliği anemisi, talasemi, kronik hastalık anemisi ve sideroblastik anemiler yer alır. Büyük hücreli grupta B12 vitamini eksikliği, folat eksikliği, alkol kullanımı, hipotiroidi, karaciğer hastalığı, miyelodisplastik sendrom ve bazı ilaçlar bulunur. Normal hücreli grupta ise akut kanama, hemoliz, kronik böbrek hastalığı ve kemik iliği hastalıkları değerlendirilir.
Değerin en önemli sınırlılığı, bir ortalama olmasıdır. Aynı hastada hem küçük hem büyük hücreler bulunuyorsa ortalama normal çıkabilir ve iki eksiklik birden gizlenir. Demir ile B12 ya da folat eksikliğinin birlikte bulunması bu duruma yol açar; bu, klasik bir laboratuvar tuzağıdır.
Bu tuzağı ortaya çıkarmanın yolu, eritrosit dağılım genişliğine bakmaktır. Bu değerin yüksek olması, hücre boyutlarının değişken olduğunu gösterir ve karışık eksikliği düşündürür. Ayrıca periferik yayma incelemesi, ortalamanın gizlediği bilgiyi görünür kılar; bu nedenle yayma, ucuz ancak yüksek değerli bir incelemedir.
Bir diğer ayrım noktası, demir eksikliği ile talasemi taşıyıcılığıdır. Her ikisi de küçük hücreli anemi yapar; ancak taşıyıcılıkta alyuvar sayısı korunmuş hatta artmıştır, demir eksikliğinde ise azalmıştır. Ferritin ölçümü ayrımı kesinleştirir. Yanlış tanı sonucu verilen uzun süreli demir tedavisi gereksizdir ve zararlı olabilir.
Büyük hücreli anemide ayrıca megaloblastik ve megaloblastik olmayan ayrımı yapılır; nötrofillerde aşırı loblanma megaloblastik süreci gösterir.
B12 eksikliğinin nörolojik bulguları, anemi ve hücre büyümesi ortaya çıkmadan önce başlayabilir. Bu nedenle normal değer, eksikliği dışlamaz; kuşku varsa doğrudan düzey ölçülmelidir. Bu ayrımın bilinmemesi, geri döndürülebilir nörolojik hasarın kalıcı hale gelmesine yol açar.
Yalancı yükseklik nedenleri de vardır: alyuvar kümeleşmesi, ileri derecede yüksek lökosit sayısı, hiperglisemi ve örneğin uzun süre bekletilmesi ölçümü etkiler.
Değerlendirmede tek başına değil, hemoglobin, retikülosit sayımı, dağılım genişliği, periferik yayma ve demir belirteçleriyle birlikte yorumlanmalıdır.
Yükselmesi, anemi olmadan da anlamlıdır; alkol kullanım bozukluğunun sık gözden kaçan göstergelerindendir.
Eş anlamlılar
- MCV
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Hoffman R ve ark., Hematology: Basic Principles and Practice, 8. baskı, 2023.