Elektromiyografi
Elektromiyografi (İng. electromyography, EMG; Yun. elektron "kehribar" + mys/myos "kas" + graphein "yazmak"), iskelet kaslarının istirahat ve istemli kasılma sırasındaki elektriksel etkinliğinin kaydedilerek değerlendirildiği tanısal yöntemdir. Klinik uygulamada sinir iletim çalışmalarıyla birlikte yapılır ve ikisi birlikte elektrodiyagnostik inceleme olarak adlandırılır.
Etimoloji
Terim Yunanca "kehribar" anlamındaki elektron (sürtünmeyle elektriklenmenin ilk gözlendiği madde), "kas" anlamındaki mys (tamlayan hali myos) ve "yazmak" anlamındaki graphein sözcüklerinin birleşiminden oluşur; sözcük anlamıyla "kasın elektriksel kaydı" demektir. Kas kasılmasının elektriksel bir olay olduğu 18. yüzyılda Luigi Galvani'nin deneyleriyle ortaya konmuş, iğne elektrotla tek motor ünite kaydı ise 20. yüzyıl ortasında Edward Adrian ve Detlev Bronk'un çalışmalarıyla klinik kullanıma girmiştir.
Klinik bağlam
İnceleme iki bileşenden oluşur. Sinir iletim çalışmalarında periferik sinir yüzeyden uyarılır; motor yanıt olarak bileşik kas aksiyon potansiyeli, duysal yanıt olarak duysal sinir aksiyon potansiyeli kaydedilir ve amplitüd, latans ile ileti hızı ölçülür. İğne elektromiyografisinde ise konsantrik iğne elektrot kas içine yerleştirilerek insersiyonel etkinlik, istirahat etkinliği, tek motor ünite potansiyellerinin süre-amplitüd-faz özellikleri ve maksimum efordaki toplanma (rekrütman) paterni değerlendirilir. Sağlıklı kasta istirahatte elektriksel sessizlik beklenir; fibrilasyon potansiyelleri ve pozitif keskin dalgalar denervasyonun ya da aktif miyopatik sürecin göstergesidir.[1]
Yöntemin temel klinik değeri, güçsüzlüğün lezyon düzeyini ayırt etmesidir. Nörojenik süreçlerde motor ünite potansiyelleri geniş, uzun süreli ve polifazikleşir, rekrütman azalır ancak ateşleme hızı artar; miyopatik süreçlerde ise potansiyeller kısa süreli ve düşük amplitüdlüdür, erken ve tam rekrütman görülür. Duysal yanıtların korunması preganglionik lezyonu (radikülopati, ön boynuz hastalığı) düşündürürken, bunların bozulması lezyonun dorsal kök gangliyonu distalinde olduğunu gösterir. Aksonal ve demiyelinizan nöropati ayrımı, amplitüd düşüklüğü ile ileti hızı yavaşlaması ve iletim bloğu bulgularının karşılaştırılmasına dayanır. Ardışık uyarı testleri ve tek lif elektromiyografisi nöromüsküler kavşak hastalıklarını değerlendirmede kullanılır; düşük frekanslı uyarıda dekrement myastenia gravisi, yüksek frekanslı uyarıda belirgin inkrement ise Lambert-Eaton miyastenik sendromunu destekler.
Başlıca endikasyonlar arasında karpal tünel sendromu gibi tuzak nöropatileri, polinöropatiler, radikülopatiler, amyotrofik lateral skleroz gibi motor nöron hastalıkları, inflamatuvar ve kalıtsal miyopatiler, Guillain-Barré sendromu ve travmatik sinir yaralanmalarının derecelendirilmesi yer alır. Yoğun bakımda, iş birliği kurulamayan hastada yoğun bakım kaynaklı güçsüzlüğün nöropatik ve miyopatik bileşenlerini ayırmada, cerrahide ise intraoperatif nöromonitörizasyonun bir parçası olarak kullanılır. Elektrodiyagnostik inceleme klinik değerlendirmenin yerine geçmez; öykü ve muayeneye dayalı bir hipotezi sınayan, incelemeyi yapan hekimin süreç içinde protokolü uyarladığı bir uzatılmış muayenedir.[2]
Önemli klinik tuzaklar vardır. Akson dejenerasyonuna bağlı fibrilasyon potansiyellerinin ortaya çıkması için genellikle iki-üç haftalık bir süre gerekir; bu nedenle çok erken yapılan inceleme yanlış negatif sonuç verebilir. Ekstremite ısısının düşük olması ileti hızlarını yavaşlatıp yanlışlıkla demiyelinizasyon izlenimi yaratır. Referans değerler yaş, boy ve laboratuvara göre değişir; normal sınırda bir sonuç hastalığı dışlamaz, özellikle ince lif nöropatisi rutin sinir iletim çalışmalarıyla saptanamaz. İğne incelemesi kas hasarı yaparak serum kreatin kinaz düzeyini geçici olarak yükseltebilir ve biyopsi yapılacak kasa iğne uygulanması histolojik yorumlamayı bozar; bu nedenle biyopsi karşı taraftan planlanır. Antikoagülan kullanımı, ciddi trombositopeni, lokal enfeksiyon ve lenfödem iğne EMG'si için göreli kısıtlılık oluşturur; derin kaslarda pnömotoraks riski akılda tutulmalıdır. İncelemenin ağrılı olması nedeniyle yetersiz efor sarf edilmesi rekrütman değerlendirmesini yanıltır. Son olarak, nöromüsküler bloker etkisi altındaki ya da yeni blok uygulanmış hastada yapılan kayıtlar yorumlanamaz.
Eş anlamlılar
- EMG
- Elektronöromiyografi (ENMG, sinir iletim çalışmalarıyla birlikte)