Kronik obstrüktif akciğer hastalığı alevlenmesi

Kronik obstrüktif akciğer hastalığı alevlenmesi (İng. COPD exacerbation), hastanın solunum belirtilerinin olağan günlük değişkenliğin ötesinde kötüleşmesi ve tedavi değişikliği gerektirmesidir.

Etimoloji

Latince exacerbare (şiddetlendirmek) fiilinden türeyen alevlenme terimidir.

Klinik bağlam

Tablo, nefes darlığında artış, balgam miktarında çoğalma ve balgamın irinli nitelik kazanmasıyla tanımlanır. Bu üç bulgunun kaçının bulunduğu, antibiyotik kararında yol gösterir.

Tetikleyicilerin çoğu enfeksiyondur; viral solunum yolu enfeksiyonları en sık nedendir, bakteriyel etkenler de rol oynar. Hava kirliliği, sigara dumanı ve soğuk hava diğer tetikleyicilerdir. Olguların bir bölümünde neden bulunamaz.

Alevlenmeler, hastalığın seyrini kalıcı biçimde değiştirir. Her atak akciğer işlevinde ek kayıp bırakır, yaşam niteliğini bozar ve sonraki atak riskini artırır. Hastaneye yatış gerektiren ağır ataklar, ölüm riskini belirgin biçimde yükseltir. Bu nedenle tedavinin asıl hedefi, atakların önlenmesidir.

Yönetimde kısa etkili bronş açıcıların artırılması ilk basamaktır. Sistemik kortikosteroid kısa süreli olarak uygulanır; uzun süreli kullanım ek yarar sağlamaz ve yan etkileri artırır. Antibiyotik, irinli balgam ve belirti ağırlığına göre seçilmiş hastalarda kullanılır; her atakta gerekli değildir.

Oksijen tedavisinde hedef doygunluk aralığı, karbondioksit tutma riski nedeniyle daha düşük tutulur. Denetimsiz yüksek akımlı oksijen, karbondioksit yükselmesine ve karbondioksit narkozuna yol açar. Ancak oksijenin tümüyle esirgenmesi de tehlikelidir; ağır hipoksi daha hızlı öldürür. Doğru yaklaşım, titre edilmiş oksijen uygulamasıdır. Bu denge, alanın en sık yanlış anlaşılan konusudur.

Noninvazif mekanik ventilasyon, solunumsal asidozla seyreden ataklarda entübasyon gereksinimini, hastanede kalış süresini ve ölüm oranını azaltır. Bu, en güçlü kanıta sahip girişimlerden biridir ve yeterince kullanılmaması önemli bir eksikliktir. Uygulama, hastanın bilinci hafif bulanık olsa da denenebilir; yanıt kısa sürede değerlendirilir.

Önemli bir tanısal tuzak, her kötüleşmenin alevlenme sayılmasıdır. Pulmoner emboli, kalp yetmezliği, pnömotoraks, pnömoni ve ritim bozuklukları benzer tabloya yol açar ve farklı tedavi gerektirir. Özellikle pulmoner emboli, alevlenme tanısı alan hastalarda beklenenden sık bulunmuştur; bu nedenle beklenmedik seyirde araştırılmalıdır.

Ayrıca sedatiflerin dikkatsiz kullanımı solunum baskılanmasına yol açar; huzursuzluk çoğu kez hipoksi ya da karbondioksit yükselmesinin belirtisidir ve sedasyonla değil, nedene yönelik tedaviyle çözülür.

Taburculuk sonrası dönem kritiktir; yeniden yatış oranları yüksektir. İnhaler tekniğinin gösterilmesi, tedaviye uyumun sağlanması, sigaranın bırakılması, aşılama, solunum rehabilitasyonu ve yazılı eylem planı yeniden yatışları azaltır.

Solunum rehabilitasyonunun alevlenme sonrası erken dönemde başlatılması, en etkili ancak en az uygulanan girişimlerdendir.

Eş anlamlılar

• KOAH atağı

İlgili terimler

• Kronik obstrüktif akciğer hastalığı
• Noninvazif mekanik ventilasyon
• Hiperkapnik asidoz
• Oksijen tedavisi
• Solunum yetmezliği