Uyuşma
Uyuşma (İng. numbness, paresthesia), deride his azalması ya da karıncalanma biçiminde anormal duyum algılanmasıdır.
Etimoloji
Türkçe uyuşmak eyleminden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Yakınma, duyu yolağının herhangi bir düzeyindeki bozukluğu yansıtabilir: çevresel sinir, sinir kökü, omurilik ya da beyin. Dağılımı, sorunun yerini büyük ölçüde belirler.[1]
Eldiven-çorap biçiminde, simetrik ve uzuvların ucundan başlayan uyuşma periferik nöropatiyi gösterir; en sık nedeni diyabettir. Tek bir sinirin yayılım alanına uyan uyuşma tuzak nöropatiyi, dermatom biçiminde olan ise sinir kökü basısını düşündürür. Vücudun bir yarısında ortaya çıkan uyuşma merkezî bir lezyonu işaret eder.
Acil değerlendirme gerektiren durumlar iyi tanımlanmıştır. Ani başlayan tek taraflı uyuşma, inme açısından acil görüntülemeyi gerektirir; yüz, kol ya da bacakta ani his kaybı, konuşma bozukluğuyla birlikte olmasa da ciddiye alınmalıdır.
Eyer bölgesinde uyuşma, idrar-gaita denetiminde bozulma ve bacaklarda güçsüzlükle birlikte olduğunda kauda ekuina sendromu düşünülür; saatler içinde görüntüleme ve cerrahi girişim gerekir. Bu tablonun gözden kaçması kalıcı sakatlıkla sonuçlanır.
Hızla ilerleyen simetrik uyuşma ve güçsüzlük, Guillain-Barré sendromunu düşündürür; solunum kaslarının tutulumu izlenmelidir.
Belirli bir omurilik düzeyinin altında başlayan uyuşma, omurilik basısını gösterir; kanser öyküsü olan hastada bu bulgu acil kabul edilir.
Metabolik nedenler arasında B12 vitamini eksikliği, hipotiroidi, üremi ve alkol kullanımı bulunur. B12 eksikliğinde nörolojik bulgular, anemi ortaya çıkmadan önce başlayabilir; bu nedenle normal kan sayımı tanıyı dışlamaz. Erken tedaviyle geri döner, gecikme kalıcı hasar bırakır.
İlaçlar da sık nedendir; kemoterapi ilaçları, metronidazol, izoniyazid ve bazı antiretroviral ilaçlar nöropati yapar.
Geçici uyuşma, hiperventilasyona bağlı olabilir; alkaloz serbest kalsiyumu düşürerek ağız çevresinde ve parmaklarda uyuşma yaratır. Aynı bulgu, hipokalsemi ve hipomagnezemide de görülür.
Ağız çevresinde uyuşma, metalik tat ve kulak çınlaması birlikteliği, lokal anestezik sistemik toksisitesinin erken uyarı bulgusudur ve uygulamanın hemen durdurulmasını gerektirir.
Uyuşmanın en önemli sonucu, koruyucu işlevin kaybıdır; hasta yanığı ve yaralanmayı fark etmez. Diyabetik ayak ülserleri bu düzenekle gelişir ve ayak bakımı eğitimi zorunludur.
Değerlendirmede dağılım, başlangıç hızı, eşlik eden güçsüzlük, refleksler, ilaç öyküsü ve sistemik bulgular incelenir.
Eş anlamlılar
- Parestezi
- Karıncalanma
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Ropper AH ve ark., Adams and Victor's Principles of Neurology, 12. baskı, 2023.