Viral

Viral (İng. viral; Lat. virus, zehir), virüslerle ilişkili ya da virüslerin yol açtığı anlamına gelen niteleme terimidir.

Etimoloji

Latince virus (zehir, salgı) sözcüğünden türetilmiştir.

Klinik bağlam

Virüsler, hücresel yapıya sahip olmayan, çoğalmak için konak hücreye zorunlu olarak gereksinim duyan etkenlerdir. Genetik bilgilerini DNA ya da RNA olarak taşırlar. Bu bağımlılık, antiviral ilaç geliştirmeyi güçleştirir; hedeflenen yapıların çoğu hücreye aittir.

Klinikte en sık kullanıldığı bağlam, bakteriyel enfeksiyonlardan ayrımdır. Bu ayrım, antibiyotik kararını belirlediğinden önemlidir; üst solunum yolu enfeksiyonlarının büyük çoğunluğu viral kökenlidir ve antibiyotik gerektirmez.

Ayrımda yardımcı ölçütler bulunur ancak hiçbiri tek başına kesin değildir. Balgamın renkli olması bakteriyel enfeksiyon anlamına gelmez; bu yaygın inanış, gereksiz antibiyotik kullanımının önemli bir nedenidir. C-reaktif protein ve prokalsitonin yardımcıdır; prokalsitonin viral enfeksiyonlarda genellikle düşük kalır, ancak tek başına tanı koydurucu değildir.

Viral enfeksiyonlarda tipik olarak lenfositoz görülür; buna karşılık bazı ağır viral hastalıklarda lenfopeni belirgindir.

Moleküler testler tanıda yaygın kullanılır. Ancak pozitif sonuç, canlı ve bulaştırıcı etkeni her zaman göstermez; iyileşme sonrası haftalarca pozitiflik sürebilir. Bu ayrımın bilinmemesi, gereksiz izolasyon ve tedavi kararlarına yol açar.

Bazı virüsler ilk enfeksiyondan sonra vücutta gizli kalır ve bağışıklık zayıfladığında yeniden etkinleşir; herpes simpleks virüsü, varisella-zoster virüsü ve sitomegalovirüs bu gruptadır. Bu nedenle bağışıklık baskılayıcı tedavi öncesinde tarama ve koruyucu tedavi gerekir.

Bazı virüsler kanser gelişimine yol açar: insan papillomavirüsü ile serviks kanseri, hepatit B ve hepatit C ile karaciğer kanseri, Epstein-Barr virüsü ile bazı lenfomalar arasındaki ilişki gösterilmiştir. Aşılama, bu ilişkiyi kırarak kanseri önleyen bir uygulamadır.

RNA taşıyan virüslerde mutasyon hızı yüksektir; bu özellik, direnç gelişimini ve varyantların ortaya çıkışını açıklar.

Antiviral tedavi sınırlı sayıda hastalıkta etkilidir ve çoğunda erken başlanması gerekir. İnfluenza tedavisinde ilaçların ilk günlerde başlanması yarar sağlar.

Korunmada aşılama, el hijyeni, izolasyon önlemleri ve bulaş yollarının bilinmesi en etkili yöntemlerdir.

Eş anlamlılar

• Virüs kaynaklı

İlgili terimler

• Virüs
• Enfeksiyon
• Antiviral ilaçlar
• Antibiyotik yönetimi
• Aşılama