Abrupsiyo plasenta: Revizyonlar arasındaki fark
Bot: yeni madde |
Değişiklik özeti yok |
||
| 1. satır: | 1. satır: | ||
'''Abrupsiyo plasenta''' (İng. ''placental abruption''), plasentanın doğumdan önce rahim duvarından ayrılmasıdır. | '''Abrupsiyo plasenta''' (İng. ''placental abruption''), [[Plasenta|plasentanın]] doğumdan önce [[rahim]] duvarından ayrılmasıdır. | ||
== Etimoloji == | == Etimoloji == | ||
Latince ''abrumpere'' (koparmak) fiilinden türeyen abrupsiyo sözcüğü ile plasenta teriminin birleşimidir; Türkçe yazında dekolman plasenta olarak da anılır. | Latince ''[[abrumpere]]'' (koparmak) fiilinden türeyen [[abrupsiyo]] sözcüğü ile plasenta teriminin birleşimidir; Türkçe yazında dekolman plasenta olarak da anılır. | ||
== Klinik bağlam == | == Klinik bağlam == | ||
Ayrılma, plasenta ile rahim duvarı arasındaki damarların yırtılmasıyla başlar; biriken kan ayrılmayı genişletir ve süreç kendini besleyerek ilerler.<ref>Cunningham FG ve ark., ''Williams Obstetrics'', 26. baskı, 2022.</ref> Bu ilerleyici doğa, tablonun neden hızla ağırlaşabildiğini açıklar. Ayrılan yüzeyin genişliği, hem anne kanamasının hem bebeğin oksijenlenmesindeki bozulmanın derecesini belirler. | Ayrılma, plasenta ile rahim duvarı arasındaki damarların yırtılmasıyla başlar; biriken [[kan]] ayrılmayı genişletir ve süreç kendini besleyerek ilerler.<ref>Cunningham FG ve ark., ''Williams Obstetrics'', 26. baskı, 2022.</ref> Bu ilerleyici doğa, tablonun neden hızla ağırlaşabildiğini açıklar. Ayrılan yüzeyin genişliği, hem [[anne]] kanamasının hem [[Bebek|bebeğin]] [[Oksijenlenme|oksijenlenmesindeki]] bozulmanın derecesini belirler. | ||
Klinik tabloda ani başlayan karın ağrısı, rahimde sertlik ve gerginlik ile vajinal kanama bulunur. Rahim, kasılmalar arasında bile gevşemez ve tahta sertliğinde ele gelir; bu bulgu tanıyı güçlü biçimde düşündürür. En kritik ayrım, [[plasenta previa]] iledir: previada kanama ağrısızdır ve rahim yumuşaktır. Bu karşıtlık, gebelikte kanamayla başvuran hastanın ilk değerlendirmesinin omurgasını oluşturur ve tanı dışlanmadan vajinal muayene yapılmaması kuralını gerektirir. | Klinik tabloda ani başlayan [[karın ağrısı]], rahimde sertlik ve gerginlik ile [[vajinal]] kanama bulunur. Rahim, kasılmalar arasında bile gevşemez ve tahta sertliğinde ele gelir; bu bulgu tanıyı güçlü biçimde düşündürür. En kritik ayrım, [[plasenta previa]] iledir: previada kanama ağrısızdır ve rahim yumuşaktır. Bu karşıtlık, gebelikte kanamayla başvuran hastanın ilk değerlendirmesinin omurgasını oluşturur ve tanı dışlanmadan vajinal muayene yapılmaması kuralını gerektirir. | ||
En tehlikeli tuzak, kanamanın gizli kalabilmesidir. Ayrılma plasentanın merkezinde gerçekleştiğinde, kan dışarı akmadan rahim duvarı ile plasenta arasında birikir. Bu durumda vajinal kanama az olabilir ya da hiç görülmeyebilir; buna karşın anne litrelerce kan kaybetmiş olabilir. Bu nedenle görünen kanama miktarı, kaybı değerlendirmede güvenilir değildir ve tablo klinik bulgulara göre ele alınmalıdır. Ultrasonun tanıdaki duyarlılığı düşüktür; normal bir inceleme tanıyı dışlamaz. Bu iki nokta, alanın en sık yapılan değerlendirme hatalarıdır. | En tehlikeli tuzak, kanamanın gizli kalabilmesidir. Ayrılma plasentanın merkezinde gerçekleştiğinde, kan dışarı akmadan rahim duvarı ile plasenta arasında birikir. Bu durumda [[vajinal kanama]] az olabilir ya da hiç görülmeyebilir; buna karşın anne litrelerce kan kaybetmiş olabilir. Bu nedenle görünen kanama miktarı, kaybı değerlendirmede güvenilir değildir ve tablo klinik bulgulara göre ele alınmalıdır. [[Ultrason|Ultrasonun]] tanıdaki duyarlılığı düşüktür; normal bir inceleme tanıyı dışlamaz. Bu iki nokta, alanın en sık yapılan değerlendirme hatalarıdır. | ||
Risk etkenleri arasında [[hipertansiyon]] ve preeklampsi başta gelir; ayrıca travma, sigara, kokain kullanımı, çoğul gebelik, [[polihidramniyoz]] ve önceki gebelikte aynı tablonun yaşanmış olması sayılır. Karın travması sonrası kanama görülmese bile gebe belirli bir süre izlenmelidir, çünkü ayrılma saatler sonra belirti verebilir. Komplikasyonlar ağırdır: doku faktörünün dolaşıma geçmesi [[yaygın damar içi pıhtılaşma]]ya yol açar; kanın rahim kasına sızması kasılma gücünü bozar ve doğum sonrası kanama riskini artırır. Yönetim, gebelik haftası ile anne ve bebeğin durumuna göre belirlenir; kanamanın sürdüğü ve bebek kalp atımının bozulduğu olgularda acil doğum gerekir. Rh negatif annede anti-D immünglobulin uygulanmalıdır. | Risk etkenleri arasında [[hipertansiyon]] ve [[preeklampsi]] başta gelir; ayrıca [[travma]], [[sigara]], [[kokain]] kullanımı, [[çoğul gebelik]], [[polihidramniyoz]] ve önceki gebelikte aynı tablonun yaşanmış olması sayılır. Karın travması sonrası kanama görülmese bile [[gebe]] belirli bir süre izlenmelidir, çünkü ayrılma saatler sonra belirti verebilir. [[Komplikasyon|Komplikasyonlar]] ağırdır: doku faktörünün dolaşıma geçmesi [[yaygın damar içi pıhtılaşma]]ya yol açar; kanın rahim kasına sızması kasılma gücünü bozar ve doğum sonrası kanama riskini artırır. Yönetim, [[gebelik haftası]] ile anne ve bebeğin durumuna göre belirlenir; kanamanın sürdüğü ve bebek [[Kalp atımı|kalp atımının]] bozulduğu olgularda [[acil doğum]] gerekir. [[Rh negatif]] annede [[anti-D immünglobulin]] uygulanmalıdır. | ||
== Eş anlamlılar == | == Eş anlamlılar == | ||
* Dekolman plasenta | * [[Dekolman plasenta]] | ||
* Plasenta dekolmanı | * [[Plasenta dekolmanı]] | ||
== İlgili terimler == | == İlgili terimler == | ||
07.49, 29 Ağustos 2026 itibarı ile sayfanın şu anki hâli
Abrupsiyo plasenta (İng. placental abruption), plasentanın doğumdan önce rahim duvarından ayrılmasıdır.
Etimoloji
Latince abrumpere (koparmak) fiilinden türeyen abrupsiyo sözcüğü ile plasenta teriminin birleşimidir; Türkçe yazında dekolman plasenta olarak da anılır.
Klinik bağlam
Ayrılma, plasenta ile rahim duvarı arasındaki damarların yırtılmasıyla başlar; biriken kan ayrılmayı genişletir ve süreç kendini besleyerek ilerler.[1] Bu ilerleyici doğa, tablonun neden hızla ağırlaşabildiğini açıklar. Ayrılan yüzeyin genişliği, hem anne kanamasının hem bebeğin oksijenlenmesindeki bozulmanın derecesini belirler.
Klinik tabloda ani başlayan karın ağrısı, rahimde sertlik ve gerginlik ile vajinal kanama bulunur. Rahim, kasılmalar arasında bile gevşemez ve tahta sertliğinde ele gelir; bu bulgu tanıyı güçlü biçimde düşündürür. En kritik ayrım, plasenta previa iledir: previada kanama ağrısızdır ve rahim yumuşaktır. Bu karşıtlık, gebelikte kanamayla başvuran hastanın ilk değerlendirmesinin omurgasını oluşturur ve tanı dışlanmadan vajinal muayene yapılmaması kuralını gerektirir.
En tehlikeli tuzak, kanamanın gizli kalabilmesidir. Ayrılma plasentanın merkezinde gerçekleştiğinde, kan dışarı akmadan rahim duvarı ile plasenta arasında birikir. Bu durumda vajinal kanama az olabilir ya da hiç görülmeyebilir; buna karşın anne litrelerce kan kaybetmiş olabilir. Bu nedenle görünen kanama miktarı, kaybı değerlendirmede güvenilir değildir ve tablo klinik bulgulara göre ele alınmalıdır. Ultrasonun tanıdaki duyarlılığı düşüktür; normal bir inceleme tanıyı dışlamaz. Bu iki nokta, alanın en sık yapılan değerlendirme hatalarıdır.
Risk etkenleri arasında hipertansiyon ve preeklampsi başta gelir; ayrıca travma, sigara, kokain kullanımı, çoğul gebelik, polihidramniyoz ve önceki gebelikte aynı tablonun yaşanmış olması sayılır. Karın travması sonrası kanama görülmese bile gebe belirli bir süre izlenmelidir, çünkü ayrılma saatler sonra belirti verebilir. Komplikasyonlar ağırdır: doku faktörünün dolaşıma geçmesi yaygın damar içi pıhtılaşmaya yol açar; kanın rahim kasına sızması kasılma gücünü bozar ve doğum sonrası kanama riskini artırır. Yönetim, gebelik haftası ile anne ve bebeğin durumuna göre belirlenir; kanamanın sürdüğü ve bebek kalp atımının bozulduğu olgularda acil doğum gerekir. Rh negatif annede anti-D immünglobulin uygulanmalıdır.
Eş anlamlılar
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Cunningham FG ve ark., Williams Obstetrics, 26. baskı, 2022.