Miyokart enfarktüsü: Revizyonlar arasındaki fark
Bot: yeni madde |
Değişiklik özeti yok |
||
| 1. satır: | 1. satır: | ||
'''Miyokart enfarktüsü''' (İng. ''myocardial infarction''), koroner kan akımının kesilmesine bağlı olarak kalp kası hücrelerinin ölmesidir. | '''Miyokart enfarktüsü''' (İng. ''myocardial infarction''), [[Koroner kan akımı|koroner kan akımının]] kesilmesine bağlı olarak [[kalp kası]] hücrelerinin ölmesidir. | ||
== Etimoloji == | == Etimoloji == | ||
Yunanca ''mys'' (kas) ve ''kardia'' (kalp) sözcükleri ile Latince ''infarcire'' (tıkamak) fiilinden türetilmiştir. | Yunanca ''[[mys]]'' (kas) ve ''[[kardia]]'' (kalp) sözcükleri ile Latince ''[[Infarcire|infarcire]]'' (tıkamak) fiilinden türetilmiştir. | ||
== Klinik bağlam == | == Klinik bağlam == | ||
Olayların çoğu, [[ateroskleroz]] plağının yırtılması ve üzerinde pıhtı oluşmasıyla gelişir. Bu nedenle darlık derecesi tek başına belirleyici değildir; hafif darlık yapan kararsız bir plak da ölümcül olay doğurabilir.<ref>Libby P ve ark. (ed.), ''Braunwald's Heart Disease'', 12. baskı, 2021.</ref> | Olayların çoğu, [[ateroskleroz]] plağının yırtılması ve üzerinde [[pıhtı]] oluşmasıyla gelişir. Bu nedenle darlık derecesi tek başına belirleyici değildir; hafif darlık yapan kararsız bir plak da ölümcül olay doğurabilir.<ref>Libby P ve ark. (ed.), ''Braunwald's Heart Disease'', 12. baskı, 2021.</ref> | ||
Evrensel tanım, kalp kası hasarının [[troponin]] yüksekliğiyle gösterilmesi ve buna iskemi kanıtının eşlik etmesine dayanır. Tipler ayrılmıştır: birinci tipte plak yırtılması, ikinci tipte ise oksijen sunumu ile gereksinim arasındaki dengesizlik vardır. İkinci tip; [[sepsis]], ağır [[anemi]], [[hipotansiyon]], taşikardi ve solunum yetmezliğinde görülür ve tedavisi farklıdır; asıl yaklaşım altta yatan nedenin düzeltilmesidir. Bu ayrımın yapılmaması, gereksiz girişimlere yol açar. | Evrensel tanım, kalp kası hasarının [[troponin]] yüksekliğiyle gösterilmesi ve buna [[Iskemi|iskemi]] kanıtının eşlik etmesine dayanır. Tipler ayrılmıştır: birinci tipte [[plak]] yırtılması, ikinci tipte ise [[oksijen sunumu]] ile gereksinim arasındaki dengesizlik vardır. İkinci tip; [[sepsis]], ağır [[anemi]], [[hipotansiyon]], [[taşikardi]] ve [[Solunum yetmezliği|solunum yetmezliğinde]] görülür ve tedavisi farklıdır; asıl yaklaşım altta yatan nedenin düzeltilmesidir. Bu ayrımın yapılmaması, gereksiz girişimlere yol açar. | ||
Troponin yüksekliği yalnızca kalp krizini göstermez; [[kalp yetmezliği]], [[pulmoner emboli]], [[kronik böbrek hastalığı]], [[miyokardit]] ve ritim bozukluklarında da yükselir. Klinik bağlam olmadan yorumlanması sık yapılan bir hatadır. | '''Troponin yüksekliği yalnızca kalp krizini göstermez;''' [[kalp yetmezliği]], [[pulmoner emboli]], [[kronik böbrek hastalığı]], [[miyokardit]] ve [[ritim]] bozukluklarında da yükselir. Klinik bağlam olmadan yorumlanması sık yapılan bir hatadır. | ||
Elektrokardiyografiye göre iki ana yol izlenir. ST yükselmesiyle seyreden tabloda damarın acilen açılması gerekir; birincil perkütan girişim tercih edilir, ulaşılamıyorsa trombolitik tedavi uygulanır. Burada belirleyici olan zamandır; gecikme doğrudan kalıcı kas kaybına dönüşür. | Elektrokardiyografiye göre iki ana yol izlenir. [[ST yükselmesi|ST yükselmesiyle]] seyreden tabloda damarın acilen açılması gerekir; birincil [[perkütan]] girişim tercih edilir, ulaşılamıyorsa [[trombolitik tedavi]] uygulanır. Burada belirleyici olan zamandır; gecikme doğrudan kalıcı kas kaybına dönüşür. | ||
ST yükselmesi olmayan tabloda risk değerlendirmesine göre erken girişim planlanır. | ST yükselmesi olmayan tabloda risk değerlendirmesine göre erken girişim planlanır. | ||
Bazı örüntüler kolayca gözden kaçar. Arka duvar enfarktüsü, ön derivasyonlarda ST çökmesi olarak görünür; sol dal bloğu tabloyu maskeleyebilir. Yeni gelişen sol dal bloğu ve uygun klinik, acil değerlendirme gerektirir. | Bazı örüntüler kolayca gözden kaçar. Arka duvar enfarktüsü, ön derivasyonlarda [[ST çökmesi]] olarak görünür; [[sol dal bloğu]] tabloyu maskeleyebilir. Yeni gelişen sol dal bloğu ve uygun klinik, acil değerlendirme gerektirir. | ||
Sağ ventrikül tutulumu ayrı bir öneme sahiptir. Bu hastalarda ön yük bağımlılığı vardır; nitrat verilmesi ani ve derin [[hipotansiyon]]a yol açar. Tedavi sıvı desteğidir. Bu tuzak, alt duvar enfarktüsünde mutlaka akılda tutulmalıdır. | [[Sağ ventrikül]] tutulumu ayrı bir öneme sahiptir. Bu hastalarda ön yük bağımlılığı vardır; [[nitrat]] verilmesi ani ve derin [[hipotansiyon]]a yol açar. Tedavi sıvı desteğidir. Bu tuzak, alt duvar enfarktüsünde mutlaka akılda tutulmalıdır. | ||
Belirtiler tipik olarak baskı tarzında göğüs ağrısı, kola ya da çeneye yayılım, terleme ve nefes darlığıdır. Ancak yaşlılarda, kadınlarda ve [[diyabet]] hastalarında ağrı bulunmayabilir; nefes darlığı, bulantı, halsizlik ya da bilinç değişikliği tek bulgu olabilir. Bu sessiz seyir, tanı gecikmesinin başlıca nedenidir. | Belirtiler tipik olarak baskı tarzında [[göğüs ağrısı]], kola ya da çeneye yayılım, [[terleme]] ve [[Nefes darlığı|nefes darlığıdır]]. Ancak yaşlılarda, kadınlarda ve [[diyabet]] hastalarında ağrı bulunmayabilir; nefes darlığı, [[bulantı]], [[halsizlik]] ya da bilinç değişikliği tek bulgu olabilir. Bu sessiz seyir, tanı gecikmesinin başlıca nedenidir. | ||
Komplikasyonlar arasında ritim bozuklukları, [[kardiyojenik şok]], kalp yetmezliği, kapak kasının kopması, septum yırtılması, serbest duvar yırtılması, [[perikardit]] ve duvar anevrizması bulunur. | Komplikasyonlar arasında ritim bozuklukları, [[kardiyojenik şok]], [[kalp yetmezliği]], kapak kasının kopması, [[septum]] yırtılması, serbest duvar yırtılması, [[perikardit]] ve duvar [[Anevrizma|anevrizması]] bulunur. | ||
İkincil korunmada antiagregan tedavi, [[statin]], beta bloker, renin-anjiyotensin sistemi engelleyicileri, [[sigara]]nın bırakılması ve kalp rehabilitasyonu yer alır. Rehabilitasyonun ölüm oranını azalttığı gösterilmiştir ancak yeterince kullanılmaz. | İkincil korunmada antiagregan tedavi, [[statin]], [[beta bloker]], [[renin-anjiyotensin sistemi]] engelleyicileri, [[sigara]]nın bırakılması ve [[kalp rehabilitasyonu]] yer alır. [[Rehabilitasyon|Rehabilitasyonun]] ölüm oranını azalttığı gösterilmiştir ancak yeterince kullanılmaz. | ||
== Eş anlamlılar == | == Eş anlamlılar == | ||
* Kalp krizi | * [[Kalp krizi]] | ||
* Miyokard enfarktüsü | * [[Miyokard enfarktüsü]] | ||
== İlgili terimler == | == İlgili terimler == | ||
16.11, 26 Ağustos 2026 itibarı ile sayfanın şu anki hâli
Miyokart enfarktüsü (İng. myocardial infarction), koroner kan akımının kesilmesine bağlı olarak kalp kası hücrelerinin ölmesidir.
Etimoloji
Yunanca mys (kas) ve kardia (kalp) sözcükleri ile Latince infarcire (tıkamak) fiilinden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Olayların çoğu, ateroskleroz plağının yırtılması ve üzerinde pıhtı oluşmasıyla gelişir. Bu nedenle darlık derecesi tek başına belirleyici değildir; hafif darlık yapan kararsız bir plak da ölümcül olay doğurabilir.[1]
Evrensel tanım, kalp kası hasarının troponin yüksekliğiyle gösterilmesi ve buna iskemi kanıtının eşlik etmesine dayanır. Tipler ayrılmıştır: birinci tipte plak yırtılması, ikinci tipte ise oksijen sunumu ile gereksinim arasındaki dengesizlik vardır. İkinci tip; sepsis, ağır anemi, hipotansiyon, taşikardi ve solunum yetmezliğinde görülür ve tedavisi farklıdır; asıl yaklaşım altta yatan nedenin düzeltilmesidir. Bu ayrımın yapılmaması, gereksiz girişimlere yol açar.
Troponin yüksekliği yalnızca kalp krizini göstermez; kalp yetmezliği, pulmoner emboli, kronik böbrek hastalığı, miyokardit ve ritim bozukluklarında da yükselir. Klinik bağlam olmadan yorumlanması sık yapılan bir hatadır.
Elektrokardiyografiye göre iki ana yol izlenir. ST yükselmesiyle seyreden tabloda damarın acilen açılması gerekir; birincil perkütan girişim tercih edilir, ulaşılamıyorsa trombolitik tedavi uygulanır. Burada belirleyici olan zamandır; gecikme doğrudan kalıcı kas kaybına dönüşür.
ST yükselmesi olmayan tabloda risk değerlendirmesine göre erken girişim planlanır.
Bazı örüntüler kolayca gözden kaçar. Arka duvar enfarktüsü, ön derivasyonlarda ST çökmesi olarak görünür; sol dal bloğu tabloyu maskeleyebilir. Yeni gelişen sol dal bloğu ve uygun klinik, acil değerlendirme gerektirir.
Sağ ventrikül tutulumu ayrı bir öneme sahiptir. Bu hastalarda ön yük bağımlılığı vardır; nitrat verilmesi ani ve derin hipotansiyona yol açar. Tedavi sıvı desteğidir. Bu tuzak, alt duvar enfarktüsünde mutlaka akılda tutulmalıdır.
Belirtiler tipik olarak baskı tarzında göğüs ağrısı, kola ya da çeneye yayılım, terleme ve nefes darlığıdır. Ancak yaşlılarda, kadınlarda ve diyabet hastalarında ağrı bulunmayabilir; nefes darlığı, bulantı, halsizlik ya da bilinç değişikliği tek bulgu olabilir. Bu sessiz seyir, tanı gecikmesinin başlıca nedenidir.
Komplikasyonlar arasında ritim bozuklukları, kardiyojenik şok, kalp yetmezliği, kapak kasının kopması, septum yırtılması, serbest duvar yırtılması, perikardit ve duvar anevrizması bulunur.
İkincil korunmada antiagregan tedavi, statin, beta bloker, renin-anjiyotensin sistemi engelleyicileri, sigaranın bırakılması ve kalp rehabilitasyonu yer alır. Rehabilitasyonun ölüm oranını azalttığı gösterilmiştir ancak yeterince kullanılmaz.
Eş anlamlılar
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Libby P ve ark. (ed.), Braunwald's Heart Disease, 12. baskı, 2021.